İİK 353. Madde

(1) (Değişik: 31/5/2005-5358/21 md.) (Değişik birinci fıkra: 31/3/2011-6217/5 md.) İcra mahkemesinin verdiği tazyik ve disiplin hapsine ilişkin kararlara karşı, (…) tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. Mahkeme itirazı incelemesi için dosyayı o yerde icra mahkemesinin birden fazla dairesinin bulunması hâlinde, numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için birinci daireye, o yerde icra mahkemesinin tek dairesi bulunması hâlinde asliye ceza mahkemesine, icra mahkemesi hâkimi ile asliye ceza mahkemesi hâkiminin aynı hâkim olması hâlinde ise en yakın asliye ceza mahkemesine gönderir. İtiraz incelemesi neticesinde verilen karar kesindir.

(2) İcra mahkemesinin bu Bapta yer alan suçlardan dolayı verdiği hükümlerle ilgili olarak 4.12.2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun kanun yollarına ilişkin hükümleri uygulanır.

Açıklama

İcra ve İflas Kanunu’nun bu maddesi, icra mahkemesinin verdiği tazyik ve disiplin hapsine ilişkin kararlar ile bu kanunun ilgili babında yer alan icra-iflas suçlarına dair hükümlere karşı başvurulabilecek itiraz ve kanun yollarını düzenler. Maddenin birinci fıkrası, 2005 ve 2011 değişiklikleriyle güncellenerek, tazyik ve disiplin hapsi kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebileceğini öngörür. İkinci fıkra ise icra mahkemesinin bu baptaki suçlardan verdiği hükümler bakımından 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun kanun yollarına ilişkin hükümlerinin uygulanacağını belirtir. İİK Madde 353, böylece icra ceza yargılamasında iki ayrı denetim rejimi kurar: tazyik/disiplin hapsi için özel ve seri bir itiraz yolu, suç niteliğindeki fiiller için ise genel ceza muhakemesi kanun yolları.

Hükmün uygulanması, itiraz mercii bakımından ayrıntılı bir mekanizma içerir. Tazyik veya disiplin hapsi kararına itiraz edildiğinde, aynı yerde birden fazla icra mahkemesi dairesi varsa dosya numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için birinci daireye gönderilir. O yerde tek icra mahkemesi dairesi bulunuyorsa itiraz asliye ceza mahkemesince incelenir; icra mahkemesi hâkimi ile asliye ceza hâkiminin aynı kişi olması hâlinde ise dosya en yakın asliye ceza mahkemesine sevk edilir. Bu dağıtım, itirazı inceleyecek merciin tarafsızlığını güvence altına almayı amaçlar. İtiraz incelemesi sonunda verilen karar kesindir; yani bu kararlara karşı başkaca bir başvuru yolu kapalıdır. Suç niteliğindeki fiillere ilişkin hükümlerde ise istinaf ve temyiz gibi CMK’nın öngördüğü kanun yolları işler.

Hükmün sonucu, borçluyu bir edimi yerine getirmeye zorlamak için verilen tazyik hapsi ile yargılama düzenini korumak için verilen disiplin hapsi kararlarının hızlı ve kesin bir denetimden geçmesini sağlamaktır. Yargıtay içtihadında, İİK Madde 353 uyarınca itiraz üzerine verilen kararların kesin olması nedeniyle bunlara karşı temyiz yoluna gidilemeyeceği, ancak kanun yararına bozma yolunun açık kalabileceği vurgulanır. Pratikte sıkça karşılaşılan örnek, nafaka borcunu ödemeyen borçlu hakkında verilen tazyik hapsi kararına karşı borçlunun iki hafta içinde itiraz etmesidir; itirazı inceleyen merci kararı yerinde bulursa hapis infaz edilir, aksi hâlde karar kaldırılır. İki haftalık sürenin kaçırılması itiraz hakkını düşürdüğünden, sürenin tebliğden itibaren dikkatle hesaplanması büyük önem taşır.