Tababet Kanunu 21. Madde
I.Divanı haysiyetlerin tahriri ihtar ve meclis huzurunda tevbih cezaları katidir. Muvakkaten icrayı sanattan meni hakkında verilen kararlarda Ankara’da bulunan Ali Divanı Haysiyetin tasdikıyle muteber olur. Ali divanı haysiyet berveçhi ati teşekkül eder.
II.A) Sıhhiye Vekaleti Müsteşarının riyasetinde Vekalet erkanı memurininden veya sair memurini sıhhiye arasından intihap edilecek üç tabip,
III.B) Adliye Vekili tarafından intihap edilecek hakimler sınıfından bir zat, C) Tıp Fakültesi Meclisi Müderrisini tarafından müntahap bir müderris, D) Biri asker ve diğer ikisi sivil olmak üzere odalar tarafından müntahap üç tabip. Ali Divanı Haysiyet reis ve azası üç senede bir tecdit olunur. Eski azanın yeniden intihabı caizdir. Mahalli divanı haysiyetlerin kararlarının temyizi esnasında mahküm tabibin şifahi veya tahriri müdafaat ve itirazatı kabul edileceği gibi divanı haysiyetin mütalaatı da nazarı dikkate alınır. Bu gibi kararların divanı haysiyete vürudu tarihinden itibaren azami bir ay zarfında ret veya tasdikı veya tadili lazım gelir. Ali Divanı Haysiyet, azasının nısfından bir fazlasiyle içtima edebilir. Tesavii ara vukuunda reisin bulunduğu tarafın reyi tercih olunur.
Sadeleştirilmiş Hali
I. Onur kurullarının yazılı uyarı ve meclis huzurunda kınama cezaları kesindir. Mesleği geçici olarak yapmaktan men kararları ise ancak Ankara’daki Yüksek Onur Kurulunun onayı ile geçerli olur. Yüksek Onur Kurulu şu şekilde oluşur:
A) Sağlık Bakanlığı Müsteşarının başkanlığında, Bakanlık üst düzey görevlileri veya diğer sağlık görevlileri arasından seçilecek üç hekim,
B) Adalet Bakanı tarafından seçilecek, hâkimler sınıfından bir kişi,
C) Tıp Fakültesi Profesörler Kurulu tarafından seçilen bir profesör,
D) Biri asker, diğer ikisi sivil olmak üzere odalar tarafından seçilen üç hekim.
Yüksek Onur Kurulunun başkan ve üyeleri üç yılda bir yenilenir. Eski üyelerin yeniden seçilmesi mümkündür. Yerel onur kurullarının kararlarının temyizi sırasında; cezalandırılan hekimin sözlü veya yazılı savunma ve itirazları kabul edileceği gibi, onur kurulunun görüşleri de dikkate alınır. Bu tür kararların onur kuruluna ulaşmasından itibaren en geç bir ay içinde reddi, onayı ya da değiştirilmesi gerekir. Yüksek Onur Kurulu, üyelerinin yarıdan bir fazlasıyla toplanabilir. Oylarda eşitlik olursa başkanın bulunduğu tarafın oyu belirleyici kabul edilir.
Açıklama
Tababet Kanunu’nun 21. maddesi, Yüksek Onur Kurulu’nun kuruluşunu, yetkisini ve yerel disiplin kararlarının nihai onay mekanizmasını düzenleyen kritik hükümdür. Geçici meslek men cezalarının kesinleşmesi bu kurulun onayına bağlıdır; bu nedenle madde, disiplin hukukunun nihai karar mercii niteliğindedir.
Birinci fıkra, yerel onur kurullarının yazılı uyarı ve meclis huzurunda kınama cezalarının kesin olduğunu, ancak geçici meslek men cezalarının Yüksek Onur Kurulu’nun onayıyla geçerli olacağını düzenler. Bu iki aşamalı yapı, ağır disiplin yaptırımlarına karşı çift kademeli güvence sağlamaktadır.
Yüksek Onur Kurulu, A) Sağlık Bakanlığı temsilcileri (Müsteşar başkanlığında dört hekim), B) Adalet Bakanlığı’nın seçtiği bir hâkim, C) Tıp Fakültesi Profesörler Kurulunun seçtiği bir profesör, D) Odaların seçtiği biri asker iki sivil üç hekim olmak üzere toplam dokuz üyeden oluşur. Bu yapı, devlet, yargı, akademi ve meslek kuruluşlarının birlikte temsilini sağlayan bir denge organidir. Görev süresi üç yıldır; yeniden seçim mümkündür.
Kurulun kararı, savunma hakkının korunması ilkesine dayanır: cezalandırılan hekimin sözlü veya yazılı savunma ve itirazları mutlaka dinlenir; yerel onur kurulunun görüşü de değerlendirmeye alınır. Bir ay içinde karar verme yükümlülüğü, makul süre ilkesinin somut uygulamasıdır.
Madde, Anayasa’nın 36. maddesindeki adil yargılanma hakkı ve 40. maddesindeki etkili başvuru hakkı ile uyumlu biçimde yorumlanır. Danıştay, Yüksek Onur Kurulu kararlarının idari yargı denetimine tâbi olduğunu; ancak kurulun takdir yetkisinin yerine geçmeden denetim yapılacağını belirtir. Yazılı uyarı ve kınama cezalarına karşı yargı yolu aynı biçimde açıktır; ancak bu kararlar Yüksek Onur Kurulu onayına ihtiyaç göstermez.
6023 sayılı Türk Tabipleri Birliği Kanunu, Yüksek Onur Kurulu ibaresinin yerine ‘Yüksek Haysiyet Divanı’ kavramını kullanmıştır; ancak işlev ve oluşum yapısı büyük ölçüde 21. maddeden türetilmiştir.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, meslek disiplin mahkemelerinde görev yapan üyelerin bağımsızlık ve tarafsızlık standartlarına uygun şekilde oluşturulmasını AİHS 6. maddesine uygun bulmaktadır. Türk Yüksek Onur Kurulu’nun karma yapısı, bu standartlarla örtüşmektedir.
Oy eşitliği durumunda başkanın oyunun belirleyici olması kuralı, karar alma kapasitesini korurken, üyelerin yarısından fazlasıyla toplanma yetersayısı da kurumsal işlerliği güvence altına alır. Bu denge, meslek disiplin yargısının Türk Devlet geleneği ile meslek özerkliğinin birleştirildiği yegâne kurumsal örnektir.
21. madde, mesleki disiplin hukukunda Türkiye’nin kendine özgü sentetik yapılanmasını yansıtır ve hekimlik etiğinin nihai güvencesini teşkil eder.