TMK 1028. Madde
(1) 17 Şubat 1926 tarihli ve 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) Geçici Madde 1- (Ek:24/12/2025-7571/37 md.)
(3) (1) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla 4721 sayılı Kanunun 733 üncü maddesinde yapılan değişiklikler, bu değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış olan satışlar bakımından uygulanmaz. Bu satışlar bakımından değişiklikten önceki hükümlerin uygulanmasına devam olunur.
(4) (2) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla 4721 sayılı Kanunun 734 üncü maddesinde yapılan değişiklikler, bu değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan davalar hakkında da uygulanır.
TMK 1028. Madde Gerekçesi
Madde 17 Şubat 1926 tarihli ve 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsini yürürlükten kaldırmaktadır.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 1028. maddesi, yeni Kanun’un eski hukuk düzeni ile ilişkisini kesin biçimde belirleyen geçiş hükmüdür. “17 Şubat 1926 tarihli ve 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi yürürlükten kaldırılmıştır.” ifadesi, Türk özel hukukunda 76 yıl süren kodifikasyona son verip yerine 4721 sayılı yeni düzenlemeyi ikame etmektedir. Hüküm, modern kodifikasyon tekniğinin tipik bir örneği olup eski ve yeni metin arasındaki ilişkiyi açık ve tartışmasız biçimde kesin hüküm altına alır.
Maddeye 24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun’un 37. maddesi ile bir geçici madde eklenmiştir. Bu geçici düzenleme, 4721 sayılı Kanun’un 733. maddesindeki — paylı mülkiyette pay satışına ve önalım hakkına ilişkin — değişikliklerin yürürlüğe girmesinden önce yapılmış satışlara uygulanmayacağını öngörmektedir. Böylece eski hükümlerin zaman bakımından korunması sağlanmış, hukuki güvenliğin korunması ve kazanılmış hakların gözetilmesi ilkeleri yasa koyucu tarafından somutlaştırılmıştır. Geçici madde, yasama tekniğinde zaman bakımından uygulama sorununun çözüm biçimlerinden biridir.
Düzenleme, 4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun ile birlikte okunmalıdır. 4722 sayılı Kanun; eski TMK döneminde kurulmuş kişi halleri, aile ilişkileri, miras hukuku ve eşya hukuku işlemlerinin yeni Kanun karşısındaki akıbetini ayrıntılı biçimde çözmüştür. Geçici durumların çözümünde “lex posterior derogat priori” (sonraki kanun öncekini ilga eder) ilkesi yanında “kazanılmış hak” kavramı da önemli rol oynar. Özellikle edinilmiş mallara katılma rejiminin, eşler arasında 1 Ocak 2002’den önceki yasal mal rejimi olan mal ayrılığı rejiminin yerini alması, uygulamada pek çok davanın konusu olmuştur.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları, 1 Ocak 2002 öncesi kurulmuş olan hukuki durumların yeni TMK karşısındaki statüsünü tartıştığı davalarda 1028. madde ve 4722 sayılı Kanun’u birlikte dayanak alır. Özellikle miras davaları, aile hukuku davaları, tapu iptal-tescil davaları ve sınırlı aynî hak uyuşmazlıklarında eski TMK hükümlerinin yürürlükte olduğu dönemde kurulan ilişkilerin nasıl çözüleceği bu çerçevede belirlenir. Yüksek Mahkeme, genel kuralı “hukuki durumun kurulduğu tarihteki yasaya tâbiyet” olarak ortaya koyar.
Uygulama açısından 1028. madde, Türk özel hukukunda “büyük geçiş”i temsil eder. Eski Kanun’un yürürlükten kaldırılması ile birlikte hâkimler, 743 sayılı Kanun’a yalnızca zaman bakımından uygulanan eski işlemlerin geçerliliği için atıf yapmak durumundadır. 7571 sayılı Kanun’la eklenen geçici madde, böyle yasal geçişlerin ancak kazanılmış hakları gözeterek yapılabileceğinin pozitif bir örneğini sunar. Avukatlık uygulamasında eski tarihli işlemler değerlendirilirken, işlem tarihinde yürürlükte olan Kanun hükmü tespit edilmeli ve yeni Kanun karşısındaki etkisi 4722 sayılı Yürürlük Kanunu ışığında belirlenmelidir. Madde, hukuk tarihinin bir dönemini kapatan ve yeni bir dönemi açan sembolik bir kodifikasyon adımıdır.