TTK 564. Madde
(1) Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket, sermayesi paylara bölünen ve ortaklarından bir veya birkaçı şirket alacaklılarına karşı bir kollektif şirket ortağı, diğerleri bir anonim şirket pay sahibi gibi sorumlu olan şirkettir. Sermaye, paylara bölünmeksizin sermayesi sadece birden çok komanditerin sermayeye katılma oranlarını göstermek amacıyla kısımlara ayrılmış bulunuyorsa komandit şirket hükümleri uygulanır.
TTK 564. Madde Gerekçesi
Bu madde ile sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlere ilişkin devamındaki maddeler, 6762 sayılı Kanunun 475 ilâ 484 üncü maddelerinden dil yenileştirmesi yapılarak alınmıştır. Ancak denetçilerle ilgili sistem değişikliği sebebiyle 6762 sayılı Kanunun 484 üncü maddesi Tasarıya yansıtılmamıştır.
Açıklama
Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket, kişi ortaklığı ile sermaye ortaklığı arasında köprü kuran karma nitelikli bir ticaret şirketidir. TTK Madde 564, bu şirketi, sermayesi paylara bölünen ve ortaklarından bir veya birkaçı şirket alacaklılarına karşı bir kollektif şirket ortağı gibi sınırsız, diğerleri ise bir anonim şirket pay sahibi gibi sınırlı sorumlu olan şirket olarak tanımlar. Hüküm, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirkete ilişkin TTK 564 ilâ 572 nci maddeleriyle bir bütün oluşturur ve bu maddelerde hüküm bulunmayan hâllerde anonim şirket hükümlerine yapılan atıfla tamamlanır. Tanım, şirketin iki ortak grubunun farklı sorumluluk rejimini açıkça ortaya koyar.
Hükmün işleyişinde, komandite ortaklar sınırsız ve müteselsil sorumlulukları nedeniyle kollektif şirket ortağının konumunda bulunur ve kural olarak şirketin yönetim ve temsilini üstlenir; komanditer ortaklar ise yalnızca taahhüt ettikleri sermaye payı oranında sorumlu olup, anonim şirket pay sahibinin hukuki konumuna yakın bir statü taşır. Maddenin ikinci cümlesi önemli bir ayrımı netleştirir: sermaye gerçekten paylara bölünmemiş, yalnızca birden çok komanditerin sermayeye katılma oranlarını göstermek amacıyla kısımlara ayrılmışsa, bu şirket sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket sayılmaz ve hakkında adi komandit şirket hükümleri uygulanır. Böylece payın gerçek anlamda menkul kıymet niteliği taşıyıp taşımadığı, uygulanacak rejimi belirleyen ölçüt hâline gelir.
Bu ayrımın pratik sonucu, şirketin tabi olacağı hukuki rejimin ve ortakların sorumluluk sınırlarının doğru saptanmasıdır; yanlış nitelendirme, alacaklıların başvurabileceği malvarlığını ve ortakların kişisel sorumluluğunu doğrudan etkiler. Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket Türkiye uygulamasında nadiren tercih edilen bir tür olduğundan, Yargıtay içtihadı sınırlı olmakla birlikte, komandite ortağın kişisel malvarlığıyla sınırsız sorumlu tutulabilmesi ve komanditerin sorumluluğunun sermaye payıyla sınırlı kalması ilkeleri istikrarlı biçimde kabul edilmektedir. Örneğin şirket alacaklısı, alacağını şirket malvarlığından tahsil edemediğinde komandite ortağın kişisel malvarlığına başvurabilirken, komanditer ortaktan taahhüt ettiği sermaye dışında bir talepte bulunamaz. TTK Madde 564 bu sorumluluk haritasının çıkış noktasıdır.