Açıklama

TTK Madde 1442, sigorta sözleşmesinde cayma hakkının sınırlandırılması konusunu düzenlemektedir. Cayma hakkı, Türk Borçlar Kanunu’nun genel ilkeleri çerçevesinde sigortalıya tanınan önemli bir koruma mekanizmasıdır. Ancak sigorta hukuku’nun özel niteliği ve iyi niyet ilkesi gereği, bu hak her durumda kullanılamaz. Madde, belirli hallerde cayma hakkının kullanılmasının mümkün olmadığını; hak sahibinin açık veya zımni olarak vazgeçmesi, sigortacının ihlale sebebiyet vermesi ya da sorulara eksik cevap vermesine rağmen sözleşmeyi yapması gibi durumları listelenmektedir. Bu düzenleme, Sigorta Muhasebesi Yönetmeliği ve Sigorta Uygulamalarında Usul ve Esaslar Tebliği’nin genel çerçevesiyle uyumludur.

Uygulamada cayma hakkının düşmesi, tarafların davranışlarına bağlı olarak ortaya çıkar. Sigortalı, sözleşme imzalandıktan sonra açıkça “cayma hakkından vazgeçiyorum” şeklinde yazılı beyan yapabilir ya da sözleşmeyi defalarca kullanarak zımnen vazgeçmiş sayılabilir. Sigortacı sorumluluk sigorta poliçesinde başlıca riskle ilgili bilgiler talep etmişse de, sigortalı bunları cevaplamadığı halde sigortacı sözleşmeyi gerçekleştirmişse, bu durum cayma hakkını ortadan kaldırır. Benzer şekilde, hasarın sigortalının yükümlülük ihlalinden kaynaklanması halinde cayma hakkı devre dışı kalır.

TTK Madde 1442 hükümleri çerçevesinde, cayma hakkının düşmesi halinde sigortalı artık sözleşmeyi fesih edemez ve sürüm yapılamaz. Yargıtay kararlarında, sigortalıların hileli beyan yapması durumunda cayma hakkının kesinlikle düşeceği; ancak sigortacının kusuru varsa hakem aracılığıyla uyuşmazlığın çözülmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu nedenle, sigorta sözleşmesinde cayma hakkı mutlaka yazılı şekilde ve açık bir dille sigortalıya bildirilmelidir.