TTK 1500. Madde
(1) Sigorta ettiren, en az bir yıldan beri yürürlükte bulunan ve bir yıllık primi ödenmiş olan sigorta sözleşmelerinde, istediği zaman sözleşmeyi sona erdirerek sigortadan ayrılabilir. Ayrılma değeri, ayrılmanın istenildiği andaki genel kabul görmüş aktüerya kurallarına uygun bir biçimde hesaplanan değerdir.
(2) Yaşama ihtimaline karşı yapılan sigortalarda, sigortacıdan ayrılma değerinin istenilebilmesi için sigortalının sağlıklı olduğunu ispat etmesi gerekir.
TTK 1500. Madde Gerekçesi
6762 sayılı Kanunun 1327 nci maddesi fikir olarak korunmuş olmakla birlikte, maddede öngörülen üç yıllık süre uygulamalar da dikkate alınarak bir yıla indirilmiştir. Ayrıca, 6762 sayılı Kanununda bazı maddelerde sadece üç yıllık primden bahsedilirken bazı maddelerinde üç yılın geçmesinden bahsedilmiştir. Bu ise uygulamada sürenin primle mi sözleşme süresiyle mi ilişkilendirileceği tartışmasını beraberinde getirmiştir. Tasarının bu maddesi ile bu konuya da açıklık getirilmiş ve hem sözleşme süresinin hem de o döneme ilişkin primin ödeniyor olması ilkesi benimsenmiştir. Diğer taraftan, sözleşmesi geçerliliği açsından şekle tabi olmadığından poliçe düzenlenmediği hallerde göz önünde bulundurularak maddede geçen “poliçenin iadesi” karşılığında ifadesine yeni metinde yer verilmemiştir. Diğer taraftan yaşama ihtimaline karşı yapılmış sigortalarda, süre sonuna doğru rizikonun gerçekleşme ihtimaline karşı sigortacının ayıracağı karşılık artacağından, öleceğini anlayan sigorta ettiren sözleşmeyi iştira edebilir. Bu nedenle, yaşama ihtimaline karşı yapılan sigortalarda sigorta ettirenin iştira hakkını kullanabilmesi sigortalının sağlıklı olduğunun ispatına bağlanmıştır. Böylelikle, sigorta ettirenin kötü niyetli olarak iştira hakkının kullanmasının önüne geçilmek istenmiştir.
Açıklama
TTK Madde 1500, sigorta sözleşmesinin taraf iradesine dayalı olarak sona erdirilmesine ilişkin düzenlemeleri içerir. Madde, sigorta ettirene tanınan sigortadan ayrılma hakkını düzenlemekte ve bu hakkın kullanılabilmesinin şartlarını belirlemektedir. Sigorta sözleşmelerinde tarafların özerkliği ilkesi çerçevesinde, TTK Madde 1500 belli koşullarla sözleşmeyi fesih etme imkanı sağlar. Türk Borçlar Kanunu’nun genel ilkeleri ile uyumlu olarak, bu madde sözleşmenin devamı konusunda sigorta ettirene önemli bir inisiyatif hakkı vermektedir.
TTK Madde 1500 uyarınca sigortadan ayrılma hakkı, en az bir yıldır yürürlükte olan ve bir yıllık priminin ödenmiş olduğu sözleşmeler için söz konusudur. Sigorta ettiren bu koşulları karşıladığında, herhangi bir nedenle göstermeksizin sözleşmeyi sona erdirebilir. Ayrılma değeri, tarafsız aktüerya hesaplamalarına göre belirlenir ve sigortacı tarafından ödenir. Yaşama ihtimaline karşı sigortalarda ise ek olarak sigortalının sağlıklı olduğunu ispat etmesi gerekir. Bu prosedür, sigorta değerinin gerçekçi şekilde hesaplanmasını sağlar.
TTK Madde 1500’ün ihlali, sigorta ettirene ayrılma değerini talep etme hakkını verir. Mahkeme kararlarında, bu hakkın sınırsız bir inisiyatif değil, koşullu bir imkan olduğu kabul edilmiştir. Sigorta ettirin talep etmemesi durumunda sözleşme devam eder. Ayrılma değerinin hesaplanmasında aktüerya ilkeleri uygulanır ve uyuşmazlıklar uzman raporu ile çözümlenir.