Anayasa Madde 84
(1) (Değişik: 23/7/1995-4121/9 md.)
(2) İstifa eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesi, istifanın geçerli olduğu Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanınca tespit edildikten sonra, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunca kararlaştırılır.
(3) Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma halinde düşmesi, bu husustaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle olur.
(4) 82 nci maddeye göre milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu üzerine Genel Kurul gizli oyla karar verir.
(5) Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içerisinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, durumun Meclis Başkanlık Divanınca tespit edilmesi üzerine, Genel Kurulca üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyuyla karar verilebilir.
(6) (Mülga son fıkra: 7/5/2010-5982/9 md.)
Danışma Meclisi Gerekçesi
MADDE : 92 Üyeliğin düşmesi 1961 Anayasasının 80 inci maddesinde düzenlenmiş olan üyeliğin düşmesi ile ilgili esaslara bağlı kalınmıştır. Ancak yenilik olarak: 1. Üyenin bir yasama yılı içerisinde izinsiz veya özürsüz olarak toplam 45 gün Meclise katılmaması halinde Meclisçe karar verilerek üyeliğin düşürülebilmesi kuralı getirilmiştir. 2. Ayrıca 1961 Anayasasının 1980 yıllarından önceki uygulamalarında topluca bir partiden istifa ederek bir başka partiye girme ve bu suretle iktidar değişikliklerine neden olma göz önünde bulundurularak bu gibi dalgalanmaların önlenmesi için partisinden istifa eden milletvekillerinin üyeliklerini bağımsız olarak sürdürebilecekleri esası getirilmiştir. Partisinden istifa eden milletvekili bir sonraki seçimde de herhangi bir partinin genel merkez organlarınca aday da gösterilemeyecektir. Ayrıca partisinden istifa eden milletvekilinin bir başka partiye girmesi veya Bakanlar Kurulunda görev alması halleri üyeliğin sona ermesi nedenlerinden biri olarak kabul edilmiştir. 3. Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılan partinin kapatılmasında mahkemece sorumlu görülen milletvekillerinin de milletvekilliklerinin kendiliğinden sona ermesi uygun görülmüştür. Eğer partinin kapatılmasında mahkemece sorumlu görülmemişlerse bunlar bağımsız olarak milletvekili görevlerini sürdüreceklerdir.
Millî Güvenlik Konseyi Anayasa Komisyonu Değişiklik Gerekçesi
Üyeliğin düşmesine ilişkin Danışma Meclisince kabul edilen 92 nci madde 84 üncü madde olarak yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenlemede, Danışma Meclisi metninde yer alan «Bir yasama yılı içinde …. kırkbeş gün katılmama» hükmü Meclis çalışmalarını aksatacak nitelikte görüldüğünden, bu hüküm bir ay içinde beş birleşim gününe özürsüz olarak katılmayanların üyeliğinin düşmesine imkân verecek şekilde değiştirilmiştir. Ayrıca, maddeye eklenen yeni bir fıkra ile partisinden istifa eden milletvekilinin bir sonraki seçimde, istifa tarihinde mevcut olan herhangi bir partinin genel merkez organlarınca aday gösterilemeyeceği prensibi de getirilmiştir. Diğer yönden Anayasa Mahkemesince kapatılmasına karar verilen siyasî parti üyesi olan milletvekillerinin de üyeliğinin düşeceği hükmü getirilmek suretiyle parti üyesi olan milletvekillerinin parti yönetimi ile görevli olanlara, partinin kapatılmasına neden olabilecek davranışlardan kaçınmaları için uyarıda bulunmaları ve bu yönde daha dikkatli ve titiz davranmaları amaçlanmıştır.