IP adresi (Internet Protocol Address), internet üzerindeki her cihazın benzersiz tanımlayıcısıdır. İnternet üzerindeki iletişimi mümkün kılan bu adresler, cihazların ağ üzerindeki konumunu belirler. IP adresi tespiti, çeşitli teknik yöntemler kullanılarak gerçekleştirilir. WHOIS veritabanları, IP sahibinin iletişim bilgilerini içerir ve bu bilgiler hukuki amaçlar için kullanılabilir.
IP Adresi Nedir?
IP adresi, bir bilgisayarın veya başka bir cihazın internete bağlanırken kullandığı benzersiz bir numaradır. IP adresleri, internet servis sağlayıcıları (ISS’ler) tarafından tahsis edilir ve bilgisayarın veya cihazın fiziksel konumunu belirlemek için kullanılabilir. Burada önemli olan nokta şudur ki, IP adresi cihazın kimliği değil, internet sağlayıcı tarafından sağlanan bir kimliktir. Ekstra bir program kullanılmayıp ayarlarda değişiklik yapılmadığı takdirde IP adresi, internet sağlayıcısı olan modeme bağlanan bütün cihazlarda aynı olacaktır. Bu ise, modem sahibini belirlemekle birlikte içeriğe hangi cihazdan ulaşıldığı tespitinde IP adresi bilgisini yetersiz kılmaktadır. Bu gibi durumlarda, modemin log kayıtları delil niteliğine sahip olabilmektedir.
IP Adresi Nasıl Tespit Edilir?
IP adresi tespiti bazen teknik zorluklar içerebilir. Dinamik IP adresleri, VPN’ler ve proxy sunucular gibi faktörler, gerçek IP adresini tespit etmeyi zorlaştırabilir. Bu nedenle, hukuki süreçlerde uzman görüşüne başvurmak önemlidir. Bir IP adresinin tespiti, çeşitli yöntemlerle yapılabilir. En yaygın yöntemler şunlardır:
DNS sorgusu: DNS, domain name system’in kısaltmasıdır. DNS, domain name’leri IP adreslerine çevirir. Bir domain name’nin IP adresini öğrenmek için DNS sorgusu yapılabilir.
TCP/IP sniffer: TCP/IP sniffer, bir ağ üzerinde gönderilen ve alınan paketleri yakalayan bir yazılımdır. TCP/IP sniffer kullanılarak, bir bilgisayarın veya cihazın IP adresi tespit edilebilir.
IP adres takip sistemi: IP adres takip sistemi, bir bilgisayarın veya cihazın internetteki hareketlerini takip eden bir sistemdir. IP adres takip sistemi kullanılarak, bir bilgisayarın veya cihazın IP adresi tespit edilebilir.
IP Adresi Sahibinin Hukuki Sorumlulukları
IP adresi sahibi, IP adresi üzerinden işlenen tüm faaliyetlerden hukuken sorumludur. Bu faaliyetler, suç teşkil eden veya hukuka aykırı olan faaliyetler olabilir. Örneğin, IP adresi sahibi, bilgisayar korsanlığı, dolandırıcılık, pornografik içerik dağıtımı, yasa dışı bahis oynama gibi suç teşkil eden faaliyetlerde bulunabilir. Bu faaliyetler nedeniyle, IP adresi sahibi hakkında cezai veya hukuki işlem başlatılabilir.
IP Adresi Tespitinin Hukuki Süreçteki Yeri
Hukuki süreçlerde IP adresi tespiti, delil toplama aşamasında kullanılır. Mahkemeler, internet üzerinden gerçekleşen suçları çözmek ve sorumluları bulmak için IP adresi bilgilerine başvurabilir. Ancak, bu tespitin yasal prosedürlere uygun olarak elde edilmesi ve kullanılması gereklidir.
IP Adresi Sahibinin Sorumluluğunu Azaltmak için Alınabilecek Önlemler
IP adresi sahibi, IP adresi üzerinden işlenen tüm faaliyetlerden hukuken sorumludur. Ancak, IP adresi sahibi, bazı önlemler alarak, IP adresi üzerinden işlenen faaliyetlerden kaynaklanan hukuki sorumluluğunu azaltabilir. Bu önlemler şunlardır:
- Güçlü bir şifre kullanmak
- Antivirüs yazılımı kullanmak
- Güvenlik duvarı kullanmak
- Gizliliğinizi korumak için dikkatli olmak
- Yasa dışı faaliyetlere katılmamak
İzinsiz Olarak IP Adresinin Kullanılması
Bir kişinin IP adresini izinsiz olarak kullanan kişi, Türk Ceza Kanunu kapsamında suç işlemiş olur. IP adresini izinsiz olarak kullanan kişi, Türk Ceza Kanunu madde 243 gereği bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalabilir.
Türk Ceza Kanunu Madde 243 – Bilişim Sistemine Girme
- Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına, hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimseye bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir.
- Yukarıdaki fıkrada tanımlanan fiillerin bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilir.
- Bu fiil nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
- Bir bilişim sisteminin kendi içinde veya bilişim sistemleri arasında gerçekleşen veri nakillerini, sisteme girmeksizin teknik araçlarla hukuka aykırı olarak izleyen kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
IP Adresi Sahibinin Hukuki Savunmaları Nelerdir?
IP adresi sahibinin, hukuki olarak sorumlu tutulmaması için bazı savunmaları vardır. Bu savunmalar şunlardır:
- IP adresinin izinsiz olarak kullanılmış olması
- IP adresinin başka bir kişi tarafından kullanılmış olması
- IP adresinin suçun işlendiği tarihte kullanılmamış olması
- IP adresinin suçun işlendiği tarihte sahibinin elinde bulunmaması
IP Adresi Hakkında Bazı Yargıtay Kararları
YARGITAY 8. CEZA DAİRESİ
2016/12634 Esas 2017/4967 Karar 03.05.2017 Tarih
Gereği görüşülüp düşünüldü:
Sanığın suçlamayı kabul etmeyerek, kablosuz modem kullanıldığından hattının başkaları tarafından girilip kullanılmış olabileceğine ilişkin savunması karşısında; bildirilen IP numaralarının bağlı bulunduğu internet hattında ne özellikte modem kullanıldığı, kablolu veya kablosuz olup olmadığı, şifreli olup olmadığı, modemden başka kullanıcıların internete bağlanılıp ağlanılmadığının belirlenmesi açısından ilgili internet sağlayıcısından bilgi istenmesi ve sanığa ait bilgisayar getirtilip uzman bilirkişi tarafından LOG kayıtları incelenerek sonucuna göre, katılana ait mail adresinin erişilmez kılındığı takdirde TCK.nun 244/2. mail adresine girilmesi ancak; bu adrese erişimin engellenmemesi ve katılanın mail adresinde kalmaya devam ettiğinin tespiti halinde aynı yasanın 243/1. maddesi kapsamındaki suçun oluşacağı dikkate alınarak sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken, eksik araştırmaya dayanarak yazılı şekilde hüküm kurulması,
Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 03.05.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİ
2016/16612 E. 2019/1233 K.
Davacı … vekili Avukat … tarafından, davalılar … ve … aleyhine 17/01/2012 gününde verilen dilekçe ile haksız eylem nedeniyle manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 02/07/2013 günlü kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.
Davacı vekili; müvekkiline ait facebook sayfasına davalılar tarafından sinkaflı sözler içeren mesajlar gönderildiğini, suça konu mesajların gönderildiği bilgisayarların IP numaralarının davalılara ait olduğunu, bu hakaret ve küfürler nedeniyle yapılan yargılamada davalıların cezalandırılmasına karar verildiğini, kararın kesinleştiğini, müvekkilinin bu haksız eylem neticesinde kişilik hakkının zedelendiğini belirterek, manevi tazminat isteminde bulunmuştur.
Davalılar; davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece; davalıların davacıyı hiç tanımıyor olmaları, sosyal, fiziki olarak aralarında manevi tazminata konu eylemi işlemelerini gerektirir bir ilişkinin olmaması, davalıların kişiliği, yapmış oldukları meslek her iki davalınında birbirini tanımamaları birlikte değerlendirildiğinde; manevi tazminata konu fiilin davalılar tarafından işlendiği hususunda yeterli kanıya ulaşılmadığı, ceza mahkemesince davalı hakkında verilen HAGB kararının hukuk hakimini bağlamayacağı, diğer davalı hakkında ise verilen kesin hükmün Yargıtay denetiminden geçmeksizin kesinleştiği, bu davalı yönünden verilen hükmün de hukuk hakimini bağlamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; kararı davacı temyiz etmiştir.
Dosya kapsamından; davacının facebook sayfasına sinkaflı sözler içeren mesajlar gönderildiği, suça konu mesajların gönderildiği bilgisayarların IP numaralarının davalılara ait olduğu, davacının e-posta ve facebook adreslerine mail ve mesaj atıldığı saatlerde, mailin ve mesajın bırakıldığı mail adresine davalıların internete çıkış yaptıkları IP adresi üzerinden bağlantı yapıldığı anlaşıldığından, dava konusu mesajların göderilmesinden hat sahibi davalılar sorumludur.
Bu nedenle; gönderilen mesajlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, her iki davalının da yazılan mesajlardan sorumlu olduğu kabul edilmeli ve uygun bir miktar manevi tazminata hükmedilmelidir. Bu yön gözetilmeden yanılgılı gerekçe ile davanın tümden reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda gösterilen nedenlerle BOZULMASINA ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 06/03/2019 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Sonuç
IP adresi, bir bilgisayarın veya başka bir cihazın internete bağlanırken kullandığı benzersiz bir numaradır. IP adresleri, internet servis sağlayıcıları (ISS’ler) tarafından tahsis edilir ve bilgisayarın veya cihazın fiziksel konumunu belirlemek için kullanılabilir. IP adresi sahibi, IP adresi üzerinden işlenen tüm faaliyetlerden hukuken sorumludur. Bu nedenle, IP adresi sahibi, IP adresi üzerinden işlenen faaliyetlerden kaynaklanan hukuki sorumluluğunu azaltmak için, bazı önlemler almalıdır.