Maaş haczi ne kadar olur sorusu, icra takibiyle karşılaşan çalışanların ve emeklilerin ilk merak ettiği konudur. Kanun, icra dairesinin maaşın tamamını haczetmesine kural olarak izin vermez; işçi ücretindeki kesintiyi de nafaka dışındaki borçlar için dörtte birle sınırlar. Ancak emekli aylığı, nafaka borcu ve birden fazla icra dosyası bu tabloyu değiştirebilir. Bu yazı önce maaş haczi kesintisi hesaplama yöntemini varsayımsal bir örnekle açıklıyor. Ardından maaş haczine itiraz için kanunun öngördüğü şikâyet yolunu ve süresini anlatıyor. Son bölümler ise maaş haczi nasıl kaldırılır sorusunu ödeme, anlaşma, şikâyet ve dava yollarıyla ayrı ayrı cevaplıyor.
Son güncelleme: 17.10.2026 · Mevzuat kontrolü: 17.10.2026 tarihli mevzuat.gov.tr metinlerine dayanır. Kontrol kapsamı: İş Kanunu (4857), 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ve 5510 sayılı Kanun. Kontrol ayrıca DMK (657), HMK (6100), Arabuluculuk Kanunu (6325) ve Harçlar Kanunu (492) metinlerini de kapsar.
Maaş Haczi Nedir ve Nasıl Uygulanır?
Maaş haczi, işverenin borçluya ödediği ücretin bir kısmını her ay kesip icra dairesine göndermesidir. Alacaklı, ödeme emrindeki süre geçtikten sonra haciz isteme hakkı kazanır; borçlu itiraz etmişse alacaklının önce itirazı kaldırtması gerekir (İİK m. 78). Borçlunun işverendeki ücret alacağı da alacaklının haczettirebileceği alacaklar arasındadır. İcra dairesi haciz yazısını işverene gönderir; kesintiyi işveren uygular.
İİK m. 355 işverenin yükümlülüklerini düzenler. İşveren, haczi uyguladığını ve borçlunun maaş miktarını en geç bir hafta içinde icra dairesine bildirmek zorundadır. Ayrıca borç bitinceye kadar icra dairesinin haczettiği miktarı maaştan keser ve hemen icra dairesine gönderir. Borçlunun maaşı değişirse ya da işten ayrılırsa işveren bunu da derhal bildirir. İcra dairesi, bu yükümlülüğe uymayan işverenin kesmediği parayı ayrıca hüküm almaya gerek olmaksızın kendisinden tahsil eder (İİK m. 356). İşveren ödediği bu tutar için borçluya rücu hakkına sahiptir.
İİK m. 355 güncel kanun metni →
Alacaklı, borçlunun işverendeki ücret alacağı için İİK m. 89’daki haciz ihbarnamesi yolunu da kullanabilir. Bu durumda işveren, borçlunun artık çalışmadığını ya da bir alacağının bulunmadığını ihbarnamenin tebliğinden itibaren yedi gün içinde bildirmelidir. Süresinde itiraz etmeyen işverenin borcu zimmetinde sayılır ve kendisine ikinci bir ihbarname gönderilir. Borçlu işçi, işverenin bu itiraz hakkını kendi itiraz hakkıyla karıştırmamalıdır. İşçi ise kesintinin hukuka aykırı olduğunu kural olarak şikâyet yoluyla ileri sürer. Hükmün tam metni İİK madde 89 haciz ihbarnamesi sayfasında yer alır.
Bazı dosyalarda alacaklı, takipten önce ya da takip sırasında ihtiyati haciz kararı alarak da maaşa haciz koydurur. İhtiyati hacizde şartlar, teminat ve itiraz süreleri farklıdır. Bu konudaki kuralları ihtiyati haciz şartları ve itiraz süreleri yazısı ayrıntılı olarak ele alır.
Maaş Haczi Ne Kadar Olur? Dörtte Bir Kuralı
İİK m. 83, kısmen haczi caiz olan gelirleri sayar. Maaşlar, her türlü ücretler, emekli maaşları ve sigorta iratları bu kapsamdadır. İcra memuru, borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli gördüğü miktarı düştükten sonra bu gelirleri haczedebilir. Ancak aynı maddenin ikinci fıkrası, haciz miktarının bu gelirlerin dörtte birinden az olamayacağını öngörür. Demek ki İİK m. 83, kesintiye bir alt sınır koyar.
İİK m. 83 güncel kanun metni →
İşçiler için İş Kanunu m. 35 ayrıca bir üst sınır getirir. Bu hükme göre işçinin aylık ücretinin dörtte birinden fazlası haczedilemez ve başkasına devredilemez. Bununla birlikte işçinin bakmak zorunda olduğu aile üyeleri için hâkimin takdir edeceği miktar bu dörtte bire dahil değildir. Maddenin son cümlesi nafaka alacaklılarının haklarını saklı tutar. Böylece işçi ücretinde maaş haczi ne kadar sorusunun cevabı, nafaka dışındaki borçlar için kural olarak dörtte birdir. Maddenin metni İş Kanunu madde 35 ücretin saklı kısmı sayfasında yer alır.
İş K. m. 35 güncel kanun metni →
Memur maaşı için Devlet Memurları Kanununda maaşın haczedilebilecek oranını belirleyen ayrı bir hüküm yoktur. Bu nedenle memur maaşına İİK m. 83 uygulanır. Kanun burada dörtte biri alt sınır olarak koyar; üst sınırı ise açıkça belirlemez. Buna göre memur maaşındaki kesintinin oranını icra memuru, ailenin geçimini gözeterek ve dörtte birden az olmamak üzere belirler. Borçlu, icra memurunun belirlediği oranı aileye geçim bırakmayacak kadar yüksek buluyorsa şikâyet yoluna başvurabilir.
Asgari Ücretle Çalışanda Maaş Haczi Ne Kadar Kesilir?
Asgari ücret için İİK m. 83 ve İş Kanunu m. 35 metninde ayrı bir haczedilmezlik istisnası yer almaz. Bu nedenle haciz hâlinde işveren, asgari ücretle çalışan işçinin ücretinin de dörtte birini kesebilir. Borçlu, icra memurunun ailesinin geçimi için gerekli miktarı gözetmesini isteyebilir. Ancak İİK m. 83/2 kesintinin dörtte birden az olamayacağını öngördüğü için bu talebin sonucunu somut olay belirler. Bu takdiri İİK m. 83 icra memuruna, İş Kanunu m. 35 ise aile üyeleri bakımından hâkime bırakır. Borçlunun nüfus kaydı ve bakmakla yükümlü olduğu kişileri gösteren belgeleri bu talepte önem taşır.
Maaş Haczi Kesintisi Hesaplama Örneği
Kanun, dörtte biri brüt ücretten mi yoksa ele geçen tutardan mı hesaplamak gerektiğini ayrıca düzenlemez. Bu nedenle bu yazıdaki maaş haczi kesintisi hesaplama örneği ele geçen (net) ücreti esas alır. Aşağıdaki rakamlar tamamen varsayımsaldır ve yalnız yöntemi göstermek içindir. Örnek, işçinin aylık net ücretini 40.000 TL olarak alır. Ayrıca hakkındaki icra dosyasında faiz ve masraflarla birlikte borcun 150.000 TL olduğunu varsayar.
- Aylık kesinti: 40.000 TL’nin dörtte biri, yani 10.000 TL.
- Borçlunun eline kalan: 30.000 TL.
- Borcun kapanması için gereken yaklaşık süre: 150.000 / 10.000 = 15 ay.
Bu maaş haczi kesintisi hesaplama örneği, takip boyunca faizin işlemediği varsayımına dayanır. Dosyada faiz işlemeye devam ediyorsa ve dosyaya yeni masraflar giriyorsa kesintinin süresi uzar. Ücret değiştiğinde işveren aylık kesintiyi de yeni ücrete göre yeniden hesaplar. İkramiye, prim ve fazla çalışma gibi ödemelerin hesaba girip girmeyeceği ise ödemenin niteliğine göre değişebilir. Bu nedenle maaş haczi kesintisi hesaplama yaparken bordrodaki kalemleri ayrı ayrı incelemek yararlıdır.
Maaş Haczi Ne Kadar Sürer?
Kanun kesintiye bir süre sınırı koymaz. İİK m. 355’e göre işveren, borç bitinceye kadar haciz miktarını keser ve icra dairesine gönderir. Dolayısıyla maaş haczi ne kadar sürer sorusu, borcun büyüklüğüne ve aylık kesinti tutarına bağlıdır. Haciz istemek hakkı ise ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle düşer; itiraz veya davayla geçen süre hesaba katılmaz (İİK m. 78). Bu süre haciz isteme hakkına ilişkindir; mevcut bir maaş haczinin ne zaman sona ereceğini düzenlemez.
Bazı borçlular, alacaklı satış istemediği için haczin bir yıl sonra düştüğünü düşünür. İİK m. 106 satış isteme süresini, İİK m. 110 ise haczin kalkmasını düzenler. İİK m. 106/1, borçlunun üçüncü kişilerdeki alacaklarını da bu bir yıllık süreye bağlar. Ancak kanun, düzenli kesintiyle yürüyen maaş haczinde bu sürenin nasıl işleyeceğini ayrıca düzenlemez. Bu nedenle kesintinin bir yıl sonra kendi kendine biteceği varsayımıyla hareket etmek risklidir.
Birden Fazla Hacizde Maaş Haczi Ne Kadar Kesilir?
Aynı borçlunun maaşına birden fazla icra dosyasından haciz gelebilir. İİK m. 83/2 bu durumda hacizleri sıraya koyar. Sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez. Yukarıdaki varsayımsal örnekte ikinci bir dosya gelirse aylık kesintinin tutarı 10.000 TL olarak kalır. İkinci dosyanın kesintisi, birinci dosyadaki borç kapandıktan sonra başlar. Böylece maaş haczi ne kadar olur sorusunun cevabı dosya sayısıyla katlanmaz; ancak kesintiler toplamda daha uzun sürer. Nafaka alacağı bu sıranın istisnası olabilir; aşağıdaki nafaka bölümü bu konuyu ayrıca ele alır.
Emekli Maaşı Haczi: 5510 Sayılı Kanun m. 93
SGK’nın ödediği emekli aylığı için özel bir koruma vardır. 5510 sayılı Kanunun 93. maddesine göre sigortalıların gelir, aylık ve ödenekleri kural olarak haczedilemez. Bu yasağın iki istisnası vardır: Kurumun, Kanunun 88. maddesine göre takip ettiği alacaklar ve nafaka borçları. Hükme göre borçlunun muvafakati bulunmadıkça icra müdürü bu gelirlere yönelik haciz taleplerini reddeder. Demek ki emekli maaşından kesinti için ya bu iki istisnadan biri ya da borçlunun açık rızası gerekir.
5510 s. K. m. 93 güncel kanun metni →
Rızanın zamanı önem taşır. İİK m. 83/a’ya göre 82 ve 83. maddelerde yazılı mal ve hakların haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar geçerli değildir. Yargıtay Üçüncü Hukuk Dairesi, 2025/5351 Esas, 2026/2470 Karar sayılı ve 27.04.2026 tarihli kararında bu iki hükmü birlikte değerlendirdi. Daireye göre 5510 m. 93 özel hükümdür. Borçlunun icra takibi kesinleştikten sonra, haciz sırasında veya hacizden sonra verdiği muvafakat geçerlidir. Ancak bankanın kendi kredi alacağı için yaptığı takas ve mahsup ayrı bir durumdur. Dairenin aktardığı İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu kararı (21.03.2025, 2022/2 Esas, 2025/1 Karar) bu konuyu çözmüştür. Buna göre borçlu tüketici kredisi için takas, mahsup ve benzeri rıza talimatı vermişse banka emekli maaşına doğrudan bloke koyabilir. Daire de bu gerekçeyle kesintilerin iadesi istemini reddeden kararı onamıştır. Alacaklı emekli aylığına rıza olmadan haciz koydurmuşsa borçlu, maaş haczine itiraz için şikâyet yoluna başvurur. Hükmün tam metni 5510 sayılı Kanun madde 93 sayfasındadır.
Emekli aylığının yattığı banka hesabına haciz gelince de koruma sorunu doğar. Paranın hesaba geçmesiyle haczedilmezliğin kalkıp kalkmadığı somut olaya göre değişir. Ayrıca bayram ikramiyesi için Kanunun ek 18. maddesi, bu ödemeden kesinti yapılamayacağını ve ödemenin haczedilemeyeceğini öngörür.
Memurda Maaş Haczi Ne Kadar? Haczedilemeyen Ödemeler
Devlet Memurları Kanunu maaşın tamamı için bir oran belirlemez; ancak bazı ödemeleri hacizden korur. Aile yardımı ödeneği, DMK m. 203’e göre hiçbir vergi ve kesintiye tabi tutulmadan ödenir ve borç için haczedilemez. Ölüm yardımı ödeneği de DMK m. 208’e göre borç için haczedilemez. Bu ödemeler maaş bordrosunda ayrıca görünüyorsa işveren, dörtte birlik kesintiyi hesaplarken onları dışarıda bırakmalıdır. İİK m. 82/1-13 ise öğrenci burslarını haczi caiz olmayan haklar arasında sayar.
Nafaka Borcunda Maaş Haczi Ne Kadar Olur?
Alacaklı maaşa nafaka alacağı için haciz koydurduğunda genel kuraldan farklı hükümler devreye girer. İş Kanunu m. 35 dörtte bir sınırını koyduktan sonra nafaka alacaklılarının haklarını saklı tutar. 5510 sayılı Kanunun 93. maddesi de emekli aylığının nafaka borçları için haczine izin verir. Bu nedenle nafaka alacaklısı, borçlunun rızasını aramadan emekli aylığına haciz koydurabilir.
İİK m. 101 ayrıca bir iştirak imkânı tanır. Borçlunun eşi ve çocukları, evlilik ve velayetten doğan alacakları için önceden takip yapmadan aynı derecede hacze katılabilir. Bunun için haczin evlilik veya velayet sürerken ya da sona ermesini izleyen bir yıl içinde konmuş olması gerekir. Nafaka ilamına dayanan alacaklı ise bu bir yıllık süreye bağlı olmaksızın her zaman aynı derecede hacze katılabilir; kötü niyet hâli bunun dışındadır (İİK m. 101/son). Nafaka alacaklısının maaş haczinde sırayı bekleyip beklemeyeceğini ve oranı İİK m. 83 ayrıca düzenlemez. Nafaka alacaklısı ile nafaka borçlusunun bu noktada farklı menfaatleri vardır; oranın takdirine karşı da şikâyet yolu açıktır.
Maaş Haczine İtiraz: Şikâyet Yolu ve Süresi
İnsanların günlük dilde maaş haczine itiraz dediği başvurunun hukuki adı şikâyettir. İİK m. 16’ya göre icra dairesinin işlemi kanuna aykırıysa ya da olaya uygun değilse ilgili kişi icra mahkemesine şikâyette bulunabilir. Şikâyet süresi, ilgilinin işlemi öğrendiği tarihten itibaren yedi gündür. Bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması hâlinde ise İİK m. 16 her zaman şikâyet imkânı tanır. Örneğin borç bittiği hâlde işveren kesmeye devam ediyorsa bu ikinci tür şikâyet gündeme gelebilir.
İİK m. 16 güncel kanun metni →
Maaş haczine itiraz şu durumlarda gündeme gelir:
- İşçi ücretinden dörtte birden fazla kesinti yapılması (İş Kanunu m. 35).
- İcra memurunun borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktarı gözetmemesi (İİK m. 83/1).
- Emekli aylığına rıza olmadan ve kanuni istisna bulunmadan haciz konulması (5510 m. 93).
- Aile yardımı ödeneği gibi haczedilemeyen ödemelerin de kesintiye girmesi.
- Önceki haczin kesintisi bitmeden sonraki dosya için kesinti yapılması (İİK m. 83/2).
İcra memuru, alacaklının haczini istediği hakkın haczi caiz olup olmadığını kendisi değerlendirir (İİK m. 82). Bu nedenle borçlu, mahkemeye gitmeden önce dilekçe vererek icra dairesinin haczi düzeltmesini de isteyebilir. Ancak kanunda bu dilekçenin yedi günlük şikâyet süresini durduracağına dair bir hüküm yoktur. İcra dairesinin talebi reddetmesi hâlinde borçlu ret işlemine karşı da şikâyet yoluna gidebilir. Madde metni İİK madde 82 haczi caiz olmayan mallar sayfasında yer alır.
Maaş Haczine İtiraz Süresi Nasıl Hesaplanır?
Yedi günlük süre, borçlunun haciz işlemini öğrendiği tarihten başlar. Haciz yazısının tebliği ya da ilk kesintiyi gösteren bordro bu tarihin kanıtı olabilir. Süre hesabında ilk gün hesaba katılmaz; son gün resmî tatile rastlarsa süre izleyen günde biter (İİK m. 19). Süre, son günün mesai bitiminde dolar.
Adli tatil bu süreyi kural olarak uzatmaz. İİK m. 18, icra mahkemesindeki işleri ivedi işlerden sayar. HMK m. 103 de mahkemelerin kanunun ivedi saydığı işleri adli tatilde de göreceğini öngörür. HMK m. 104’teki bir haftalık uzama ise adli tatile tabi dava ve işler içindir. Bu nedenle borçlu haczi temmuz ve ağustos aylarında öğrenmişse de süre işlemeye devam eder.
Borçlu, bazı haczedilmezlik hâllerinin kamu düzenine ilişkin olduğunu ve süreye bağlı olmadığını ileri sürebilir. Ancak böyle bir sonuca güvenerek yedi günlük süreyi geçirmek hak kaybı riski taşır. Güvenli yol, haczi öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine başvurmaktır.
Şikâyet Hangi Mahkemeye ve Kime Karşı Yapılır?
Görevli merci icra mahkemesidir; icra dairesi şikâyeti kendisi karara bağlamaz. Borçlu kural olarak takibin yürüdüğü icra dairesinin bağlı bulunduğu icra mahkemesine başvurur. Takip dairesi haczi başka yerdeki icra dairesine yazı yazarak yaptırdıysa, hacizle ilgili şikâyetleri o dairenin bağlı olduğu icra mahkemesi çözer (İİK m. 79). Borçlu, şikâyetin sonucundan etkilenecek olan takip alacaklısını dilekçede ayrıca göstermelidir. İcra mahkemesi duruşma yapıp yapmayacağını takdir eder; duruşmasız işlerde dosya kendisine geldikten sonra en geç on gün içinde karar verir (İİK m. 18). Mahkeme şikâyeti reddederse ve uyuşmazlık kanundaki parasal sınırı aşıyorsa, borçlu karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna gidebilir (İİK m. 363).
Şikâyet Kesintiyi Durdurur mu? Geçici Koruma
İİK m. 22’ye göre şikâyet, icra mahkemesi karar vermedikçe icrayı durdurmaz. Bu nedenle borçlu şikâyet dilekçesi vermiş olsa bile işveren kesintiye devam eder. Borçlu, mahkemenin karar verinceye kadar kesintiyi durdurmasını şikâyet dilekçesinde ayrıca istemelidir. Mahkeme şikâyeti kabul ederse şikâyet konusu işlemi bozar ya da düzeltir (İİK m. 17). Örneğin kesintinin oranını dörtte bire indirir veya emekli aylığı üzerindeki haczi kaldırır.
Deliller, Harç ve Arabuluculuk
Şikâyette borçlunun kullanabileceği başlıca belgeler şunlardır: maaş bordroları, işverenin kesinti yazısı, emekli aylığını gösteren SGK belgesi ve banka hesap dökümü. Borçlu geçim indirimi istiyorsa nüfus kayıt örneğini ve bakmakla yükümlü olduğu aile üyelerini gösteren belgeleri de ekler. Harçlar Kanununun (1) sayılı tarifesi, icra mahkemesine başvuranın başvurma harcı ödemesini öngörür. Borçlu güncel tutarı başvuru sırasında adliye veznesinden öğrenmelidir. İcra ve İflas Kanunu, şikâyet için arabulucuya başvurmayı ön şart olarak öngörmez. Arabuluculuk Kanunu m. 18/A da yalnız ilgili kanunun dava şartı olarak öngördüğü uyuşmazlıklara uygulanır.
Maaş Haczi Nasıl Kaldırılır? Yollar ve Süreler
Maaş haczi nasıl kaldırılır sorusunun tek bir cevabı yoktur. Borçlunun durumuna göre başvuru yolu, mercii ve süresi değişir. Aşağıdaki tablo bu yolları özetler; tablonun altındaki bölümler ayrıntıları açıklar.
| Yol | Başvuru yeri | Süre | Dayanak | Sonuç |
|---|---|---|---|---|
| Borcun faiz ve masraflarla tamamen ödenmesi | İcra dairesi | Kanunda süre yok; borçlu ödeme yaptığında | İİK m. 85, 355 | İcra dairesi dosyayı kapatıp haczi kaldırdığını işverene bildirince kesinti sona erer |
| Alacaklıyla anlaşma ve alacaklının haczi kaldırma talebi | İcra dairesi | Kanunda süre yok; tarafların iradesine bağlı | Alacaklının talebi | İcra dairesi alacaklının talebiyle haczi kaldırır |
| Haczedilmezlik ve fazla kesinti şikâyeti | İcra mahkemesi | Öğrenmeden itibaren 7 gün; hakkın yerine getirilmemesinde her zaman | İİK m. 16, 82, 83; İş K. m. 35; 5510 m. 93 | Mahkeme işlemi bozar veya düzeltir; mahkeme karar vermedikçe şikâyet kesintiyi durdurmaz |
| Ödeme veya mühlet belgesiyle takibin iptali ya da talik | İcra mahkemesi | Takip kesinleştikten sonra her zaman | İİK m. 71 | Belge noterden onaylı veya imzası ikrar edilmiş olmalı |
| Ödeme emrine süresinde itiraz (genel haciz yolu) | İcra dairesi | Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün | İİK m. 62, 66, 78 | Takip durur; alacaklı itirazı kaldırtmadan haciz isteyemez |
| Menfi tespit davası | Uyuşmazlığın niteliğine göre görevli mahkeme | Takipten önce veya takip sırasında | İİK m. 72 | Takipten sonra açılan davada takip durdurulamaz; en az %15 teminatla, ihtiyati tedbir kararı verilirse paranın alacaklıya ödenmemesi sağlanabilir |
| İstirdat davası | Uyuşmazlığın niteliğine göre görevli mahkeme | Ödeme tarihinden itibaren 1 yıl | İİK m. 72 | Borç olmadığı hâlde kesilen paranın geri alınması |
Borcu Ödeyerek Haczi Kaldırmak
Maaş haczi nasıl kaldırılır sorusunda en kesin yol, borçlunun takip borcunu faiz ve masraflarla birlikte ödemesidir. İİK m. 85’e göre haciz, alacaklının ana para, faiz ve masraflar dahil bütün alacağına yetecek miktarla sınırlıdır; icra dairesi bu miktarı aşacak şekilde haciz yapamaz. İşveren de İİK m. 355’e göre kesintiyi ancak borç bitinceye kadar yapar. Borçlu ödeme yaptıktan sonra icra dairesinden dosya hesabını çıkarmasını, haczi kaldırmasını ve bunu işverene yazmasını ister. Bu yazıya rağmen işveren kesmeye devam ederse İİK m. 16’daki hakkın yerine getirilmemesi şikâyeti gündeme gelir.
Alacaklıyla Anlaşarak Haczi Kaldırmak
Borçlu ile alacaklı ödeme planı veya indirim üzerinde anlaşabilir. Bu durumda alacaklı, dilekçe vererek icra dairesinden maaş üzerindeki haczi kaldırmasını ister. Kanun bu yolu bir süreye bağlamaz; taraflar anlaştıkları anda bu yolu kullanabilir. Taraflar anlaştığında maaş haczi nasıl kaldırılır sorusunun cevabı, alacaklının icra dairesine vereceği bu taleptir. Bu yolda talebin alacaklıdan gelmesi gerekir; anlaşmaya ilişkin borçlu beyanı haczi kaldırmaya yetmeyebilir. Tarafların anlaşmayı yazılı yapması ve imzaları noterde onaylatması, aşağıdaki İİK m. 71 yolu bakımından da güvence sağlar. Alacaklı ödemeyi kabul ettiği hâlde haczi kaldırtmazsa borçlu, İİK m. 71’in şartları varsa bu belgelerle icra mahkemesine başvurabilir.
Ödeme veya Mühlet Belgesiyle Takibin İptali
İİK m. 71 takibin kesinleşmesinden sonraki aşamayı düzenler. Borçlu borcu ödediğini ya da alacaklının mühlet verdiğini ispat ederse, İİK m. 71’e göre icra mahkemesinden takibin iptalini veya talikini her zaman isteyebilir. Ancak borçlu bu ispatı, noterden onaylı ya da imzası ikrar edilmiş bir belgeyle yapmalıdır. Banka dekontu veya düz yazılı bir protokol bu şartı her durumda karşılamayabilir. Mahkeme takibin iptaline karar verirse maaş üzerindeki haczin de dayanağı ortadan kalkar.
İİK m. 71 güncel kanun metni →
Ödeme Emrine İtiraz ile Haczin Önlenmesi
Maaş haczinden önce borçlunun elinde ödeme emrine itiraz imkânı bulunur. Genel haciz yolunda borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edebilir (İİK m. 62). Borçlunun süresinde yaptığı itiraz takibi durdurur (İİK m. 66). Alacaklı itirazı kaldırtmadıkça haciz isteyemez (İİK m. 78). Kambiyo senedine dayanan takipte ise süre beş gündür ve borçlu itirazını icra mahkemesine yapar (İİK m. 168). Süre geçtikten sonra bu yol, ancak İİK m. 65’teki gecikmiş itirazın şartları varsa açıktır. Bu durumda borçlu, engelin kalktığı günden itibaren üç gün içinde mazeret delilleriyle birlikte icra mahkemesine başvurur.
Menfi Tespit ve İstirdat Davası
Borçlu, gerçekte borçlu olmadığını ileri sürüyorsa menfi tespit davası açabilir (İİK m. 72). Borçlu bu davayı takipten sonra açmışsa mahkeme ihtiyati tedbirle takibin durdurulmasına karar veremez. Bununla birlikte borçlu, gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat göstermek şartıyla mahkemeden ihtiyati tedbir isteyebilir. Tedbirin konusu, icra dairesinin icra veznesindeki parayı alacaklıya vermemesidir. Mahkeme bu tedbire karar verirse icra dairesi maaştan gelen paraları dava sonuçlanana kadar alacaklıya ödemez. Dava borçlu lehine sonuçlanırsa takip durur ve karar kesinleşince icra eski hâline iade edilir.
İİK m. 72 güncel kanun metni →
Borçlu tedbir almamış ve borç kesintilerle ödenmişse dava istirdat davası olarak devam eder. Takibe itiraz etmediği ya da itirazı kaldırıldığı için borçlu olmadığı parayı tamamen ödemek zorunda kalan kişi, ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde istirdat davası açabilir. Borçlu bu davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde ya da davalının yerleşim yeri mahkemesinde açabilir. Görevli mahkemeyi, uyuşmazlığın ticari, tüketici veya iş ilişkisinden doğması belirler. Arabuluculuk dava şartının bulunup bulunmadığı da aynı ölçüte göre ayrıca incelenmelidir.
İşten Ayrılınca Maaş Haczi Ne Kadar Devam Eder?
Borçlu işten ayrılırsa İİK m. 355’e göre işveren bu durumu derhal icra dairesine bildirir. Eski işveren artık ücret ödemediği için kesintiler de durur; ancak bu, borcun sona erdiği anlamına gelmez. Alacaklı, borçlunun yeni işyerini öğrenirse icra dairesinden yeni işverene haciz yazısı göndermesini isteyebilir. Borçlu emekli olursa emekli aylığı için 5510 sayılı Kanunun 93. maddesindeki koruma devreye girer.
Mevzuat Bilgi Sistemi kanunların güncel metnini yayımlar. İcra hükümlerinin tamamı 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu resmî metni sayfasında yer alır. Kesintinin oranına ilişkin temel hükmü ise İİK madde 83 kısmen haczi caiz olan şeyler sayfası içerir.
Sonuç
Maaş haczi ne kadar sorusunun cevabı gelirin türüne göre değişir. İş Kanunu, işçi ücretinde nafaka dışındaki borçlar için kesintiyi dörtte birle sınırlar; aile üyeleri için hâkimin takdir edeceği miktarı da ayrıca korur. Memur maaşında İİK m. 83 dörtte biri alt sınır olarak koyar; aile yardımı ve ölüm yardımı ödenekleri haczedilemez. SGK emekli aylığı ise kurum alacakları ve nafaka borçları dışında, borçlunun rızası olmadan haczedilemez. Birden fazla haciz sıraya konur ve aylık kesintinin tutarı artmaz; buna karşılık kesintiler toplamda daha uzun sürer. Nafaka alacağı ise hem emekli aylığı hem de işçi ücreti bakımından ayrı kurallara tabidir.
Hukuka aykırı kesintiye karşı başvuru yolu icra mahkemesine şikâyettir. Süre, borçlunun haczi öğrendiği tarihten itibaren yedi gündür ve adli tatil bu süreyi kural olarak uzatmaz. Şikâyet, mahkeme karar vermedikçe kesintiyi durdurmaz. Haczin kaldırılması için borcun ödenmesi, alacaklının talebi, İİK m. 71’deki belgeyle takibin iptali ve menfi tespit davası ayrı yollardır. Her yolun mercii, süresi ve belge şartı farklıdır. Bu nedenle borçlu, haczi öğrendiği ilk tarihi not etmeli ve şikâyet süresini o tarihten hesaplamalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Maaş haczi ne kadar kesilir?
İşçi ücretinde nafaka dışındaki borçlar için aylık ücretin dörtte birinden fazlası haczedilemez (İş Kanunu m. 35). Memur maaşında İİK m. 83 dörtte biri alt sınır olarak belirler. Emekli aylığı ise kanuni istisnalar ve borçlunun rızası dışında haczedilemez.
Emekli maaşına haciz konabilir mi?
SGK’nın ödediği emekli aylığı kural olarak haczedilemez. İstisnalar, Kurumun 5510 sayılı Kanunun 88. maddesine göre takip ettiği alacaklar ile nafaka borçlarıdır. Bunlar dışında borçlunun muvafakati yoksa icra müdürü haciz talebini reddeder. Bankanın tüketici kredisi için aldığı takas ve mahsup rızasına dayanarak koyduğu bloke ise icra haczinden ayrı bir durumdur.
Maaş haczine itiraz süresi kaç gündür?
Maaş haczine itiraz, hukuken icra mahkemesine şikâyettir; borçlu bunu haczi öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapar (İİK m. 16). Adli tatil döneminde de süre kural olarak işlemeye devam eder. İcra mahkemesi ayrıca karar vermedikçe şikâyet kesintiyi durdurmaz (İİK m. 22).
Maaş haczi nasıl kaldırılır?
Haciz; borcun ödenmesi, alacaklının haczi kaldırma talebi veya haklı bir şikâyet üzerine icra mahkemesinin kararıyla sona erer. Takip kesinleştikten sonra borçlu, ödeme ya da mühleti noterden onaylı veya imzası ikrar edilmiş belgeyle ispatlarsa İİK m. 71 uyarınca takibin iptalini isteyebilir. Borç yoksa borçlu menfi tespit davası da açabilir; ancak takipten sonra açtığı bu dava kesintiyi kendiliğinden durdurmaz (İİK m. 72).
Birden fazla icra dosyası varsa maaştan ne kadar kesilir?
Hacizler sıraya konur ve önceki dosyanın kesintisi bitmeden sonraki dosya için kesinti yapılamaz (İİK m. 83/2). Bu nedenle aylık kesintinin tutarı artmaz, ancak kesintiler toplamda daha uzun sürer. Nafaka alacağı bu kuralın istisnası olabilir.
Asgari ücretle çalışanın maaşı haczedilebilir mi?
İİK m. 83 ve İş Kanunu m. 35 asgari ücret için ayrı bir istisna öngörmez; bu nedenle ücretin dörtte biri haczedilebilir. Borçlu yine de icra memurundan ailesinin geçimini gözetmesini talep edebilir. İcra memuru bu talebi reddederse borçlu yedi gün içinde şikâyet yoluna başvurabilir.
