Ceza hukuku, toplumun düzenini korumak ve suçların cezalandırılmasını sağlamak amacıyla suçlu veya şüpheli kişileri yargılama sürecini içerir. Bu sürecin temel taşlarından biri de şüphelinin verdiği ifadedir. Şüpheli tarafından verilen bu ifade, adaletin sağlanması ve hukukun işlemesi açısından büyük bir öneme sahiptir. Şüpheli tarafından verilen ifade, soruşturma aşamasında önemli bir delil olarak kabul edilir. Bu ifade, olayın detayları, suçun işlenme şekli, tanıklar ve diğer önemli bilgiler hakkında bilgi sağlar. Bu bilgiler, soruşturmanın yürütülmesi ve delillerin toplanması için rehberlik eder.
Kişinin ifadesini avukatla vermesi, şüphelinin en tabi haklarından biridir. Bu hak CMK’da düzenlenmiştir.
CMK 149/3 – Şüphelinin veya Sanığın Müdafi Seçimi
Soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her aşamasında avukatın, şüpheli veya sanıkla görüşme, ifade alma veya sorgu süresince yanında olma ve hukukî yardımda bulunma hakkı engellenemez, kısıtlanamaz.
İfade Nasıl Alınır?
Soruşturma aşamasında ifadenin nasıl alınacağı CMK 147’de anlatılmıştır. Bu düzenlemeye göre ifadenin şu şekilde alınması gerekmektedir:
- Şüpheli veya sanığın kimliği saptanır. Kişinin bu hususlara doğru cevap vermesi zorunludur.
- Suç anlatılır.
- Müdafi seçme ve ifade esnasında hazır bulundurma hakkı hatırlatılır.
- Müdafi seçemiyorsa kendisine baro tarafından avukat atanır.
- Yakalanan kişinin yakınlarına haber vermesi sağlanır.
- Susma hakkı olduğu hatırlatılır.
- Suçtan kurtulmak için delil toplanmasını isteyebileceği hatırlatılır.
- Kişinin kişisel ve ekonomik durumu hakkında bilgi alınır.
Geçersiz İfade Halleri
Kanun, bazı hallerde ifadenin geçersiz olabileceğini ifade etmiştir. Bu durumlar şu şekildedir:
- İfade, ifadesi alınan kişinin özgür iradesine dayanmıyorsa
- İradeyi engelleyici nitelikte (kötü davranma, işkence, ilâç verme, yorma, aldatma, cebir veya tehditte
bulunma) hallerde verilen ifadeler - Kanuna aykırı vaatlerle alınan ifadeler
Bu ifadeler muhakeme esnasında hükme esas alınamazlar. Bununla birlikte müdafi/avukat huzurunda alınmayan ifade, şüpheli tarafından doğrulanmadıkça mahkeme tarafından esas alınamaz.