DMK Madde 2

(1) Bu Kanun, Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler.

(2) (Mülga birinci cümle: 13/2/2011 – 6111/117 md.) Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulur.

Açıklama

DMK Madde 2, Devlet Memurları Kanunu’nun amacını ortaya koyan çerçeve hükümdür. Madde, Kanun’un devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylık ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenlediğini belirtir. Böylece Kanun’un kapsamı tek bir hükümde toplu olarak sayılmış, sonraki maddelerin hangi konu başlıkları etrafında örgütlendiği önceden gösterilmiştir. Hüküm, memur hukukunun anayasal dayanağı olan 128 inci madde ile birlikte okunur ve kamu personel rejiminin yasal çatısını çizer; münferit hükümler bu çatı altında anlam kazanır.

DMK Madde 2’nin işleyişi, doğrudan bir yükümlülük veya yaptırım getirmek yerine, Kanun’un düzenleme alanını ve yöntemini belirlemekten ibarettir. Bu niteliğiyle Madde 2, yorum faaliyetinde başvurulan bir referans noktasıdır: bir konunun Kanun kapsamında olup olmadığı tartışıldığında bu maddedeki sayım esas alınır. Maddenin ikinci fıkrası, Kanun’da öngörülen yönetmeliklerin Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulacağını hükme bağlayarak ikincil mevzuatın çıkarılma usulünü belirler. Bu fıkra, 6111 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonrası güncel idari yapıya uyarlanmış, yönetmelik çıkarma yetkisinin tek elde toplanmasını sağlamıştır; böylece düzenleyici işlemlerde usul birliği kurulur.

Bu çerçeve hükmün sonucu, Kanun’un diğer maddelerinin yorumlanmasında ve kapsam tartışmalarında belirleyici bir ölçüt sunmasıdır; amaç maddesi, münferit hükümlerin hangi bütün içinde anlaşılacağını gösterir. DMK Madde 2’ye dayanılarak bir personel işleminin Kanun kapsamında olup olmadığı saptanır. Danıştay’ın kamu personel uyuşmazlıklarındaki yaklaşımı, bir hususun düzenleme alanı belirlenirken Kanun’un amaç ve kapsam hükümlerinin gözetilmesi gerektiği yönündedir. Örneğin bir personel statüsünün Devlet Memurları Kanunu’na mı yoksa başka bir personel rejimine mi tabi olduğu tartışıldığında, bu maddedeki konu sayımı çözümün başlangıç noktasını oluşturur ve yargı denetiminde Kanun’un kapsamını belirleyen ilk dayanak olarak ele alınır. Amaç hükmü tek başına bir hak veya yetki kaynağı oluşturmasa da, sonraki maddelerdeki kuralların hangi ereği gerçekleştirmek için konulduğunu gösterdiğinden, lafzı tartışmalı hükümlerin yorumunda gaye unsurunu sağlar. Bu nedenle DMK Madde 2, kapsam ve yetki çatışmalarının çözümünde, kıyas ve boşluk doldurma faaliyetinde sıkça başvurulan, Kanun’un iç tutarlılığını koruyan bir temel dayanak olma işlevini sürdürür.