DMK Madde 33
(1) Kadrosuz memur çalıştırılamaz.
(2) (Değişik ikinci fıkra: 2/7/2018 – KHK-703/182 md.) Kadrolar, Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde gösterildiği şekilde düzenlenir.
(3) (Mülga üçüncü fıkra: 2/7/2018 – KHK-703/182 md.)
(4) (Mülga dördüncü fıkra: 2/7/2018 – KHK-703/182 md.)
Açıklama
DMK Madde 33, kamu istihdamının kadro esasına bağlı yürütülmesi ilkesini ortaya koyar ve kadrosuz memur çalıştırılamayacağını açıkça hükme bağlar. Bu kural, devlet teşkilatında personel sayısının ve niteliğinin önceden belirlenmiş, bütçeyle ilişkilendirilmiş kadrolar üzerinden yönetilmesini sağlar. Maddenin ikinci fıkrası, 2/7/2018 tarihli 703 sayılı KHK ile değiştirilerek kadroların artık Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde gösterildiği şekilde düzenleneceğini öngörmüştür; bu değişiklik, Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçişle birlikte kadro ihdas yetkisinin yeni anayasal düzene uyarlanmasının bir sonucudur. Üçüncü ve dördüncü fıkralar ise aynı KHK ile mülga hale gelmiştir. Hüküm, 657 sayılı Kanunun sınıflandırma ve atama hükümleriyle ve genel kadro mevzuatıyla birlikte değerlendirilir.
Maddenin uygulama mekanizması, her kamu kurumunun ancak ihdas edilmiş ve tahsis edilmiş bir kadroya karşılık personel istihdam edebilmesi üzerine kuruludur. Bir memurun atanabilmesi için ilgili sınıf, unvan ve derecede boş bir kadronun bulunması zorunludur; boş kadro olmadan yapılan atama hukuki dayanaktan yoksun kalır. Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenen kadro cetvelleri, kurumların hangi unvanda kaç personel çalıştırabileceğini gösterir ve bu cetveller bütçe imkanlarıyla uyumlu tutulur. Kurum içi yer değiştirme, terfi ve naklen atama işlemlerinde de hedef kadronun boş ve uygun olması aranır; aksi halde işlem tesis edilemez. Böylece personel planlaması keyfîlikten uzak, öngörülebilir bir çerçeveye oturtulur.
Kadrosuz veya kadro dışı yapılan atamalar hukuka aykırı olduğundan iptal davasına konu olabilir ve idare aleyhine tazminat sorumluluğu doğurabilir. Danıştay’ın yerleşik içtihatlarında, boş kadroya dayanmayan atama işlemleri sebep unsuru yönünden sakat bulunarak iptal edilmekte; ayrıca fiilen göreve başlamış kişinin kazanılmış hak durumu ayrıca değerlendirilmektedir. DMK Madde 33 kapsamında somut bir örnek olarak, bir belediyenin boş mühendis kadrosu bulunmadığı halde naklen mühendis ataması yapması durumunda, bu işlem yargı denetiminde kadro yokluğu nedeniyle iptal edilir. Bu nedenle kurumların atama öncesinde kadro durumunu titizlikle kontrol etmesi, hem işlemin hukukiliği hem de personelin statü güvencesi açısından belirleyicidir.