DMK Madde 82
(1) Hazarda eğitim ve manevra maksadiyle veya seferde muvazzaflık hizmeti dışında silah altına alınan memurların terhislerinden sonra görevlerine başlamaları, 62 ve 63 üncü maddelerin yer değiştirme suretiyle atamaya ilişkin hükümlerine tabidir.
Açıklama
DMK Madde 82, askerlik nedeniyle silah altına alınan devlet memurlarının terhislerinden sonra görevlerine yeniden başlamasının usulünü düzenler. Madde, hazarda eğitim ve manevra amacıyla veya seferde muvazzaflık hizmeti dışında silah altına alınan memurları kapsamına alır ve bunların terhis sonrası göreve dönüşünü, 657 sayılı Kanun’un yer değiştirme suretiyle atamaya ilişkin 62 ve 63 üncü madde hükümlerine bağlar. Düzenleme, memurun vatani görevini ifa ederken statüsünün korunmasını ve askerlik dönüşü kamu hizmetine sorunsuz biçimde geri dönmesini amaçlar. Hüküm, askerlik yükümlülüğüne ilişkin mevzuat ile 657 sayılı Kanun’un aylıksız izin ve göreve dönüş hükümleriyle birlikte bir bütün olarak yorumlanmalıdır.
DMK Madde 82’nin işleyişinde belirleyici olan, terhis edilen memurun kendiliğinden eski yerine değil, atama hükümlerine tabi şekilde göreve başlamasıdır. 62 ve 63 üncü maddelere yapılan atıf, memurun belirli süre içinde başvurması ve atamanın bu çerçevede tesis edilmesi gerektiğini ortaya koyar. Memur, terhis belgesiyle birlikte kurumuna başvurmalı, kurum da boş ve uygun kadro durumunu gözeterek atamayı gerçekleştirmelidir. Bu süreçte memurun göreve başlama süresine uyması önem taşır; öngörülen süre içinde başvurmaması, görevden çekilmiş sayılma gibi sonuçlara yol açabilir. Böylece askerlik dönüşü göreve dönüş, hem memurun hakkını koruyan hem de idarenin personel planlamasını düzenli tutan bir prosedüre bağlanmış, keyfî bir takdire bırakılmamıştır.
Süresinde göreve başlamayan memur hakkında çekilmiş sayılma hükümlerinin uygulanması, statünün kaybına kadar varan sonuçlar doğurabilir. Danıştay’ın idari dava dairelerinin içtihatlarında, askerlik dönüşü göreve başlama taleplerinde sürelerin titizlikle değerlendirildiği, ancak haklı mazeretlerin de gözetildiği görülmektedir. DMK Madde 82 kapsamında somut bir örnek olarak, manevra amacıyla silah altına alınıp terhis olan bir memurun kurumuna zamanında başvurması hâlinde, 62 ve 63 üncü maddelere göre durumuna uygun bir kadroya ataması yapılır; başvuruyu süresinde yapmaması ise görevinden ayrılmış sayılmasına yol açabilir. Bu nedenle terhis sonrası başvuru tarihinin belgelenmesi, memurun hak kaybını önlemek bakımından kritik öneme sahiptir ve uyuşmazlık çıkması hâlinde başlangıç tarihinin ispatını kolaylaştırır.