DMK Geçici Madde 59

(1) 36 ncı maddenin (B) bendinin 1 inci fıkrasında sözü edilen yönetmelik çıkıncaya kadar ilgili bakanlığın tespit edeceği esaslar dairesinde yapılacak özel yükselme sınavını başaranlar da 1 inci derecenin son kademe aylığına kadar yükselebilirler.

Açıklama

DMK Geçici Madde 59, Devlet Memurları Kanunu’nun 36 ncı maddesinin (B) bendinin 1 inci fıkrasında öngörülen yönetmeliğin henüz çıkarılmadığı geçiş döneminde, memurların üst derecelere yükselmesini sağlayacak bir köprü hüküm olarak düzenlenmiştir. Hüküm, kanunla amaçlanan kariyer ilerlemesi sisteminin ikincil mevzuat hazırlanana kadar boşlukta kalmasını önlemek amacını taşır. 657 sayılı Kanun’un yükselme rejimini düzenleyen 36 ve 68 inci maddeleriyle birlikte okunması gereken bu geçici düzenleme, yönetmeliğin yokluğunda ilgili bakanlığın tespit edeceği esasların geçici bir hukuki dayanak teşkil etmesini öngörür. Böylece kalıcı düzenleme gecikse dahi memurların yükselme beklentisi tümüyle askıya alınmaz.

DMK Geçici Madde 59’un işleyişi, ilgili bakanlığın belirleyeceği esaslar çerçevesinde yapılacak özel yükselme sınavına bağlanmıştır. Bu sınava giren ve başarılı olan memurlar, normal kademe ve derece ilerlemesi kurallarının ötesinde, doğrudan 1 inci derecenin son kademe aylığına kadar yükselebilme imkânına kavuşur. Uygulamada bu, sınavı kazanan personel bakımından aylık göstergesine esas teşkil eden derece-kademe ilerlemesinin hızlandırılması anlamına gelir. Bakanlık, sınavın konusunu, kapsamını ve değerlendirme ölçütlerini geçici esaslarla saptamakla yükümlüdür; memur ise yükselme hakkını ancak bu sınavda gösterdiği başarıyla elde eder. Sınav başarısı olmaksızın salt geçici hükme dayanarak üst dereceye geçiş talep edilemez.

Geçici nitelikteki bu hükmün doğal sonucu, kalıcı yönetmelik yürürlüğe girdiğinde uygulanma alanının daralmasıdır; çünkü geçiş hükümleri sürekli rejim tamamlandığında işlevini yitirir. DMK Geçici Madde 59’a dayanarak yükselen memurların kazandıkları aylık derecesi ise kazanılmış hak teşkil eder ve sonradan çıkan yönetmelikle geriye dönük olarak ortadan kaldırılamaz. Danıştay’ın memurların intibak ve yükselme işlemlerine ilişkin yerleşik içtihadı, kazanılmış hakların idarenin sonraki düzenleyici işlemleriyle ihlal edilemeyeceği yönündedir. Örneğin özel yükselme sınavını başarıyla geçmiş bir memurun aylığı, daha sonra çıkan yönetmelik daha katı şartlar getirse dahi bu durumdan etkilenmez; idare yalnızca yeni başvurular bakımından kalıcı kuralları uygular. Sınavın açılması ve esasların belirlenmesi idarenin yetkisinde olmakla birlikte, bu yetki keyfî kullanılamaz; sınav ölçütlerinin önceden duyurulması, eşit ve nesnel uygulanması beklenir. Esasların hiç belirlenmemesi nedeniyle yükselme imkânının fiilen kullandırılmaması da, geçiş hükmünün amacına aykırılık oluşturarak idari yargı denetimine konu edilebilir; zira hüküm, yönetmelik gecikmesinden memurun zarar görmemesini amaçlamaktadır.