İYUK Ek 2. Madde

(1) (Ek: 5/4/1990-3622/26 md.) Belediyeler ile il özel idarelerinin seçilmiş organlarının organlık sıfatlarını kaybetmelerine ilişkin olarak yetkili mercilerden Danıştaya gönderilen dosyalar; belediye başkanlarının düşmesi istemine dair ise belediye başkanlarının, belediye meclislerinin veya il genel meclislerinin feshi istemine ilişkin ise meclis başkanvekilinin savunması onbeş gün içinde alındıktan sonra veya bu süre içerisinde savunma verilmediği takdirde sürenin bittiği tarihte tekemmül etmiş sayılır ve kanunlarda gösterilen karar süreleri bu tarihten itibaren işlemeye başlar. Karar dosya üzerinden verilir.

(2) Bu kararlara karşı tebliğini izleyen günden itibaren onbeş gün içerisinde İdari Dava Daireleri Kuruluna itiraz edilebilir. İtiraz bir ay içerisinde sonuçlandırılır. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.

Açıklama

İYUK Ek Madde 2, mahalli idarelerin seçilmiş organlarının organlık sıfatını kaybetmesine ilişkin davalarda izlenecek hızlandırılmış yargılama usulünü düzenler. 5/4/1990 tarih ve 3622 sayılı Kanunla eklenen bu hüküm, belediyeler ile il özel idarelerinin seçilmiş organlarına dair dosyaların Danıştay önündeki incelemesini özel bir prosedüre bağlar. Düzenleme, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun seçilmiş organların görevden alınması ve fesih süreçlerine ilişkin hükümleriyle bütünlük içinde okunmalıdır. Buradaki temel saik, yerel demokrasinin sürekliliği bakımından kritik olan organlık uyuşmazlıklarının uzun süre belirsizlikte kalmamasını sağlamak ve karar sürecini sıkı sürelere bağlamaktır.

Maddenin işleyiş mekanizması açık ve süre odaklıdır. Yetkili mercilerden Danıştay’a gönderilen dosyalarda, belediye başkanının düşmesi isteniyorsa belediye başkanının; belediye meclisinin veya il genel meclisinin feshi isteniyorsa meclis başkanvekilinin savunmasının on beş gün içinde alınması gerekir. Savunma alındığında veya bu süre içinde savunma verilmediğinde sürenin bittiği tarihte dosya tekemmül etmiş sayılır ve kanunlarda gösterilen karar süreleri bu andan itibaren işlemeye başlar. Karar duruşmasız biçimde, yalnızca dosya üzerinden verilir. Bu yapı, ilgili organa savunma hakkını tanırken yargılamayı evrak üzerinden yürüterek hızlandırmayı amaçlar ve mahkemeye sıkı bir takvim yükümlülüğü getirir.

Yaptırım ve sonuçlar bakımından İYUK Ek Madde 2, kararın kesinleşmesini de özel bir itiraz rejimine bağlar. Verilen karara karşı tebliğini izleyen günden itibaren on beş gün içinde İdari Dava Daireleri Kuruluna itiraz edilebilir; itiraz bir ay içinde sonuçlandırılır ve itiraz üzerine verilen karar kesindir. Bu kesinlik kuralı, organlık uyuşmazlığının başka bir kanun yoluyla yeniden açılmasını engelleyerek mahalli idarenin hukuki durumunu kısa sürede netleştirir. Örneğin, hakkında düşme istemiyle dosya gönderilen bir belediye başkanı, savunmasını süresinde sunmaz ise dosya tekemmül etmiş sayılacak ve Danıştay karar verecek; başkan ancak İdari Dava Daireleri Kuruluna itiraz edebilecek, bu merciin kararıyla süreç kesin olarak son bulacaktır. Danıştay içtihadında da bu sürelerin nitelik itibarıyla yargılamayı hızlandırmaya yönelik olduğu istikrarlı biçimde vurgulanmaktadır.