İYUK Geçici 8. Madde
(1) (Ek: 18/6/2014-6545/27 md.) İvedi yargılama usulü hariç olmak üzere bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır. Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır.
(2) Bölge idare mahkemelerinin faaliyete geçme tarihine kadar idare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararlara yapılan itirazlarda bu Kanunla düzenlenen istinaf kanun yolu için öngörülen harçlar alınır.
(3) (Ek: 27/3/2015-6637/19 md.) İvedi yargılama usulüne ilişkin olmak üzere, 18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra on beş gün içinde temyiz kanun yoluna başvurulmadığı için temyiz talebi reddedilen kararlara karşı, bu fıkrayı ihdas eden Kanunun yayımı tarihinden itibaren on beş gün, bu fıkrayı ihdas eden Kanunun yayımı tarihinden önce aynı gerekçeyle temyiz talebi reddedilmekle birlikte bu fıkrayı ihdas eden Kanunun yayımı tarihinden sonra tebliğ edilen kararlara karşı da bu kararların tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde yeniden temyiz yoluna başvurulabilir.
Açıklama
İdari yargıda kanun yolu sisteminin köklü biçimde değiştiği geçiş döneminde, hangi karara hangi kanun yolu kurallarının uygulanacağı sorununu çözmek için geçici bir düzenleme öngörülmüştür. İYUK Geçici Madde 8, 6545 sayılı Kanun’la istinaf kanun yolunun getirilmesinin ardından, ivedi yargılama usulü hariç olmak üzere kanun yollarına ilişkin yeni hükümlerin, 2576 sayılı Kanun uyarınca kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başladıkları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanacağını düzenler. Bu tarihten önce verilmiş kararlar bakımından, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yolu hükümleri geçerliliğini korur. Hüküm, İYUK’un istinaf ve temyize ilişkin 45 ilâ 50 nci maddeleriyle ve 6545 sayılı Kanun’un yürürlük düzenlemeleriyle birlikte değerlendirilir.
Hükmün işleyişi, bölge idare mahkemelerinin fiilen faaliyete geçtiği 20 Temmuz 2016 tarihi esas alınarak somutlaşır. İkinci fıkra, bu mahkemeler faaliyete geçmeden önce idare ve vergi mahkemelerince verilen kararlara yapılan itirazlarda, yeni istinaf kanun yolu için öngörülen harçların alınacağını belirleyerek mali yön bakımından geçişi düzenler. Üçüncü fıkra ise ivedi yargılama usulüne özgü bir telafi imkânı getirir: 6545 sayılı Kanun’un yürürlüğünden sonra on beş günlük temyiz süresine uyulmadığı için temyiz talebi reddedilen kararlara karşı, bu fıkrayı ihdas eden 6637 sayılı Kanun’un yayımından itibaren on beş gün içinde yeniden temyiz yoluna başvurma hakkı tanınır; yayımdan önce reddedilmekle birlikte sonradan tebliğ edilen kararlarda süre tebliğ tarihinden işler.
Bu geçiş kuralının pratik sonucu, kanun yolu denetiminde tarih ölçütüne göre ikili bir rejimin uygulanması ve mağduriyetlerin önlenmesidir; karar tarihi, hangi kanun yolunun ve hangi sürelerin geçerli olacağını belirler. Danıştay’ın uygulamasında, bölge idare mahkemelerinin göreve başlama tarihinden önce verilen kararlar için eski itiraz ve temyiz rejimi, sonraki kararlar için ise istinaf-temyiz rejimi uygulanmakta; bu ayrım gözetilmeden yapılan başvurularda görevli mercie gönderme veya ret kararları verilmektedir. Üçüncü fıkra kapsamında, ivedi yargılama usulünde başlangıçta süresinde temyiz edemediği için hak kaybına uğrayan ilgililere yeniden başvuru olanağı tanınması, hukuki güvenlik ve hak arama özgürlüğünü koruyan bir telafi mekanizmasıdır. İYUK Geçici Madde 8 bu geçiş döneminin çerçevesini çizer.