Umumi Hıfzıssıhha Kanunu 235. Madde
Hususi kanuna tevfikan belediyelerce idare edilen sularla işletilmesi şirketlere bırakılan suların sıhhi hususları Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinin murakabesine tabidir.
Sadeleştirilmiş Hali
Özel kanuna göre belediyelerce yönetilen sular ile işletilmesi şirketlere bırakılan suların sağlık açısından durumları Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının denetimine tabidir.
Açıklama
Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun bu maddesi, belediyelerce işletilen veya işletmesi şirketlere bırakılan içme ve kullanma sularının sıhhi yönden merkezi sağlık idaresinin denetimine tabi olduğunu hükme bağlar. Hüküm, su temininin idari örgütlenme bakımından belediyelere veya imtiyaz sahibi şirketlere bırakılmış olmasının, bu suların sağlık güvenliği yönünden denetimsiz kalması anlamına gelmediğini açıkça ortaya koyar. Kanun metnindeki Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti ibaresi, bugünkü teşkilat yapısı içinde Sağlık Bakanlığı’na karşılık gelir. Umumi Hıfzıssıhha Kanunu Madde 235, 1930 tarihli bu temel kamu sağlığı kanununun, halkın temiz ve sağlıklı suya erişimini güvence altına almayı amaçlayan bölümünde yer alır ve suyun kim tarafından işletilirse işletilsin nihai sıhhi gözetimin merkezi otoritede toplandığı ilkesini kurar.
Hükmün uygulama mekanizması, su işleten belediyeler ve şirketler ile Sağlık Bakanlığı arasındaki denetim ilişkisi üzerinden işler. Suyu temin eden kuruluş, suyun sağlık standartlarına uygunluğunu sağlamakla yükümlü olmakla birlikte, bu uygunluğun gözetimi ve murakabesi merkezi sağlık idaresine aittir. Bakanlık ve onun taşra teşkilatı, suların kaynağından dağıtımına kadar olan süreçte numune alma, analiz yaptırma ve uygunsuzluk hâlinde gerekli tedbirleri isteme yetkisine sahiptir. Günümüzde bu denetim, İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik başta olmak üzere güncel ikincil mevzuatla ayrıntılandırılmış; suların kimyasal ve mikrobiyolojik parametrelere uygunluğunun düzenli olarak izlenmesi zorunlu kılınmıştır. Umumi Hıfzıssıhha Kanunu Madde 235, bu güncel düzenlemelerin dayandığı temel yetki normlarından birini oluşturur.
Hükmün sonucu, halk sağlığını tehdit eden su kaynaklarına müdahale edilebilmesi ve sıhhi koşulları sağlamayan suların dağıtımının engellenebilmesidir. Denetim sonucunda suyun sağlık standartlarına aykırı bulunması hâlinde idare, suyun kullanımının durdurulmasından idari yaptırım uygulanmasına kadar çeşitli tedbirlere başvurabilir. Danıştay içtihadında, kamu sağlığını koruma amacı taşıyan bu tür idari denetimlerin geniş yorumlandığı ve idarenin gerekli tedbirleri almakta gecikmesinin hizmet kusuru oluşturabileceği kabul edilir. Pratik bir örnek vermek gerekirse, bir belediyenin şebeke suyunda yapılan analizde sağlığa aykırı değerler tespit edilirse, Sağlık Bakanlığı teşkilatı bu suyun verilmesinin durdurulmasını isteyebilir ve gerekli düzeltici işlemlerin yapılmasını talep edebilir; suyun işletmesinin şirkete devredilmiş olması, bu denetim yetkisini ortadan kaldırmaz.