Umumi Hıfzıssıhha Kanunu 63. Madde

(Değişik: 15/6/1942 – 4255/1 md.) Limanlarda gemilere sıhhat patentası vermekle mükellef sahil sıhhat memurları veya teşkilat bulunmıyan mahallerde sahil sıhhiye işlerine bakmakla mükellef memurlar 57 nci maddede yazılı hastalıklardan ancak kolera, vebaya ait hakiki vakaları ve çiçek ve lekelihumma salgın halinde ise zuhur eden vakaları limanlardan hareket edecek bilumum gemilerin sıhhat patentalarına işaret ederler. 57 nci maddede yazılı sair hastalıkların ancak salgın halini aldıkları zamanlarda ve Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinden verilecek emir üzerine tahakkuk eden vaka adetleri hakkında da patentalara şerh verilir.

Açıklama

Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun bu maddesi, limanlarda gemilere verilen sıhhat patentalarına hangi bulaşıcı hastalıkların işlenmesi gerektiğini düzenleyerek uluslararası deniz trafiğinde sağlık güvenliğini korumayı amaçlar. 1942 değişikliğiyle güncellenen hüküm uyarınca, limanlarda sıhhat patentası vermekle görevli sahil sıhhat memurları veya teşkilat bulunmayan yerlerde bu işle görevli memurlar, kanunun 57. maddesinde sayılan hastalıklardan kolera ve vebaya ait gerçek vakaları her hâlde, çiçek ve lekeli humma vakalarını ise salgın hâlinde patentaya işaretler. Sıhhat patentası, bir geminin kalkış limanındaki sağlık durumunu belgeleyen ve varış limanında uygulanacak karantina tedbirlerine esas oluşturan resmi bir belgedir. Umumi Hıfzıssıhha Kanunu Madde 63, bu yönüyle uluslararası sağlık tüzükleriyle uyumlu biçimde, salgın hastalıkların deniz yoluyla yayılmasını önlemeye dönük bir bildirim ve kayıt rejimi kurar.

Hükmün uygulanması, sahil sağlık teşkilatının her gemi hareketinde yapacağı sıhhi değerlendirmeyle işler. Görevli memur, 57. maddede sayılan hastalıklardan kolera ve veba bakımından gerçek vaka tespit ettiğinde bunu doğrudan patentaya işlemek zorundadır; çiçek ve lekeli humma için ise işleme yükümlülüğü ancak bu hastalıkların salgın hâlini almasıyla doğar. Listede yer alan diğer hastalıklar bakımından patentaya şerh verilmesi, yalnızca bu hastalıkların salgın hâline gelmesi ve Sağlık Bakanlığı’nca verilecek emir üzerine, tespit edilen vaka sayıları hakkında olur. Bu kademeli düzen, her bireysel vakanın değil, gerçek bulaş riski oluşturan durumların belgeye yansıtılmasını sağlayarak deniz ticaretinin gereksiz yere aksamasını önlerken halk sağlığını korur. Böylece patenta, varış limanı otoritelerine geminin taşıdığı sağlık riski hakkında güvenilir bilgi verir.

Hükmün sonucu, sıhhi patentaya işlenen bilgilere göre gemilere karantina, tıbbi muayene veya dezenfeksiyon gibi tedbirlerin uygulanabilmesidir; eksik veya yanlış patenta düzenlenmesi sağlık güvenliğini tehlikeye atabileceğinden görevli memurların sorumluluğu söz konusu olur. Bu düzenleme, günümüzde Dünya Sağlık Örgütü’nün Uluslararası Sağlık Tüzüğü ile uyumlu olarak yürütülen hudut ve sahil sağlık denetimleriyle bütünleşmiş durumdadır. Pratik bir örnek vermek gerekirse, kolera vakasının görüldüğü bir limandan hareket eden geminin patentasına bu durumun işlenmesi, varış limanında geminin gözlem altına alınmasını ve gerekli sağlık tedbirlerinin uygulanmasını sağlar. Umumi Hıfzıssıhha Kanunu Madde 63’ün öngördüğü bu bildirim düzeni, salgınların ülkeler arası yayılmasını engelleyen ilk savunma hatlarından birini oluşturur ve sahil sağlık denetim sisteminin temel dayanaklarından biridir.