TMK 481. Madde
(1) Vasi, vasiliğe engel bir sebebin ortaya çıkması hâlinde görevinden çekilmek zorundadır.
(2) Vasi, bir kaçınma sebebi ortaya çıktığı takdirde sürenin bitiminden önce görevinden alınmasını isteyebilir; ancak, önemli sebeplerin varlığı hâlinde görevine devam etmek zorundadır.
TMK 481. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 425 inci maddesini karşılamaktadır. Maddenin birinci fıkrası “vasiliğe engel bir sebebin” ortaya çıkmasıhâlinde vasinin görevinden çekilmek zorunda olduğunu hükme bağlamaktadır. Buradaki “vasiliğe engel bir sebep” deyimi, yürürlükteki metinde yer alan “ehliyete mani veya vasilikle telifi gayrikabil sebebi” içerecek genişlikte bir kavramdır. 92 Maddenin ikinci fıkrasında, bir kaçınma sebebinin ortaya çıkmasıdurumunda vasinin görev süresinin bitiminden önce görevinden alınmasınıisteme olanağıtanınmaktadır. Ancak önemli sebepler varsa vasi süresinin sonuna kadar görevine devam etmekle yükümlüdür.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 481. maddesi, vasiliğe engel bir sebebin ortaya çıkması durumunda vasiyi görevden çekilmek zorunda bırakan hükümdür. TMK 395-398 arasında sayılan vasilik yasakları ve kaçınma hakları göreve atanmadan önce araştırılır; ancak aynı sebepler görev sırasında ortaya çıkarsa vasi kendiliğinden çekilme yükümlülüğü altına girer.
Vasiliğe engel sebepler arasında; küçük veya kısıtlıyla önemli ölçüde çıkar çatışması doğuran hısımlık, vasinin kendisinin kısıtlanması, iflası, ceza mahkûmiyeti ya da bağdaşmaz bir mesleğe geçmesi sayılabilir. Kaçınma sebepleri ise —ileri yaşlılık, ağır hastalık, uzun süre yurt dışında bulunma gibi— zorunlu olmakla birlikte vasinin iradesiyle kullanılır. Bu durumların ortaya çıkması halinde vasi, durumu derhal vesayet makamına bildirmeli ve yeni atama yapılana kadar görevini sürdürmelidir.
Çekilme yükümlülüğü bildirimsiz olarak yerine getirilemez; vasi, durumu makama bildirmeden görevi bırakırsa TMK 467 kapsamında sorumluluk doğabilir. Vesayet makamı, bildirimi alır almaz TMK 483 vd. hükümlerine göre görevden alma veya yeni atama sürecini başlatır. Çekilme bildiriminin ardından TMK 482 uyarınca yeni vasi göreve başlayıncaya kadar zorunlu işler için eski vasi geçici olarak yükümlü kalmaya devam eder. Yargıtay, bu bildirim yükümlülüğüne uymayan vasinin, engelin ortaya çıktığı tarihten itibaren yaptığı tasarruflardan sorumlu tutulduğunu kabul etmektedir.