TMK 534. Madde
(1) Vasiyetnameye tarih ve imza konulduktan hemen sonra mirasbırakan, vasiyetnameyi okuduğunu, bunun son arzularını içerdiğini memurun huzurunda iki tanığa beyan eder.
(2) Tanıklar, bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetnameye yazarak veya yazdırarak altını imzalarlar.
(3) Vasiyetname içeriğinin tanıklara bildirilmesi zorunlu değildir.
TMK 534. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 481 inci maddesini karşılamaktadır. Madde, İsviçre MedenîKanununun 501 inci maddesindeki aslına uygun olarak üçfıkra hâline getirilmişve arılaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.
Açıklama
TMK Madde 534, resmi vasiyetnamenin düzenlenmesinde tanıkların katılımını ve yerine getirecekleri beyan işlemlerini düzenler. Resmi vasiyetnamenin güvenilirliği, yalnızca memurun işlevine değil, aynı zamanda iki tanığın mirasbırakanın beyanını ve ehliyetini doğrulamasına dayanır. Maddenin gerekçesi, hükmün eski Medeni Kanunun 481. maddesini karşıladığını, kaynak İsviçre Medeni Kanununun 501. maddesine uygun olarak üç fıkraya ayrıldığını ve esasa ilişkin bir değişiklik yapılmadığını belirtir. Düzenleme, resmi vasiyetnamenin düzenlenme usulünü öngören TMK m.532 ve memurun işlevini belirleyen m.533 hükümlerinin doğrudan devamı niteliğindedir; memur vasiyetnameyi yazıp tarih koyarak imzaladıktan sonra tanıkların katılımı devreye girer. Tanıkların beyanı, mirasbırakanın iradesinin özgür ve ehliyetli biçimde açıklandığını teyit eden güvence işlevi görür.
Maddenin işleyişinde tanıkların görevi belirli bir sıraya bağlanmıştır. Birinci fıkraya göre vasiyetnameye tarih ve imza konulduktan hemen sonra mirasbırakan, vasiyetnameyi okuduğunu ve bunun son arzularını içerdiğini memurun huzurunda iki tanığa beyan eder. İkinci fıkra uyarınca tanıklar, bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetnameye yazar veya yazdırarak altını imzalarlar. Böylece tanıklar hem mirasbırakanın beyanına hem de ehliyet değerlendirmesine ilişkin iki yönlü bir teyitte bulunur. Üçüncü fıkra ise önemli bir gizlilik güvencesi getirir: vasiyetname içeriğinin tanıklara bildirilmesi zorunlu değildir. Bu kural, mirasbırakanın son arzularını gizli tutma menfaatini korur; tanıklar yalnızca beyanın yapıldığına ve mirasbırakanın ehliyetine tanıklık eder, kazandırmaların içeriğini bilmek zorunda değildir.
Tanıkların kanunda öngörülen beyanı yapmaması ya da tanıklık yasağına tabi kişilerin katılması, vasiyetnamenin şekil yönünden sakatlanmasına ve TMK m.557 vd. uyarınca iptaline yol açabilir. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, resmi vasiyetnamede tanıkların beyan ve ehliyet teyidi işlevini esaslı bir geçerlilik unsuru saymakta, tanık beyanlarının vasiyetnameye geçirilmediği ya da tanıkların TMK m.536’daki yasaklara tabi olduğu hâllerde vasiyetnameyi geçersiz değerlendirmektedir. Somut bir örnekle: mirasbırakan noterde vasiyetnamesini düzenlettiğinde, noter metni yazıp tarih ve imza koyduktan sonra mirasbırakan iki tanığa vasiyetnameyi okuduğunu ve son arzularını içerdiğini beyan eder; tanıklar bu beyanın önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı ehil gördüklerini vasiyetnameye yazarak imzalarlar. Mirasbırakan kazandırmaların içeriğini tanıklara açıklamak zorunda olmadığından, vasiyetnamenin gizliliği korunmuş olur.