TMK 625. Madde
(1) Resmî defter tutulması devam ettiği sürece mirasbırakanın borçları için icra takibi yapılamaz.
(2) Bu süre içinde zamanaşımı işlemez.
(3) Acele hâller dışında, davalara devam edilemiyeceği gibi, yeni dava da açılamaz.
TMK 625. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 565 inci maddesini karşılamaktadır. Madde İsviçre MedenîKanununun 586 ncımaddesinin aslına uygun olarak üçfıkra hâline getirilmiştir. Hüküm değişikliği yoktur. Arılaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.
Açıklama
TMK Madde 625, resmî defter tutulması devam ettiği sürece mirasbırakanın borçlarına ilişkin takip ve dava süreçlerinin askıya alınmasını düzenleyerek terekeyi koruyan bir hüküm getirir. Birinci fıkraya göre, resmî defter tutulması sürdükçe mirasbırakanın borçları için icra takibi yapılamaz; ikinci fıkra zamanaşımının bu süre içinde işlemeyeceğini, üçüncü fıkra ise acele hâller dışında derdest davalara devam edilemeyeceği gibi yeni dava da açılamayacağını öngörür. Bu düzenleme, TMK 619 ve devamında öngörülen resmî defter tutma müessesesinin amacıyla doğrudan bağlantılıdır: mirasçının terekenin gerçek mali durumunu öğrenip karar vermesi için tanınan süre boyunca terekenin alacaklılarca eritilmesini önlemek. Gerekçede belirtildiği üzere hüküm değişikliği olmaksızın İsviçre Medenî Kanunu kaynaklı düzenleme üç fıkra hâlinde yeniden kaleme alınmıştır.
Uygulamada bu hüküm, hem mirasçıları hem de alacaklıları belirli bir denge içinde korur. Defter tutulduğu sürece mirasbırakanın borçlarından dolayı tereke malvarlığına yönelik icra takibi başlatılamaz; başlamış takipler de bu süre boyunca duraklar. Zamanaşımının işlememesi, alacaklının hak kaybına uğramaması için öngörülmüş bir güvencedir; defter tutma süresi bittikten sonra alacaklı, haklarını kullanma imkânını tam olarak korur. Üçüncü fıkradaki acele hâller istisnası ise, geciktirilmesinde sakınca bulunan, örneğin bir hakkın yitirilmesine veya delilin kaybına yol açabilecek durumlarda dava açılmasına veya devamına imkân tanır. Böylece terekeyi koruma amacı ile hak sahiplerinin meşru menfaatleri arasında ölçülü bir denge kurulur; sürecin işleyişi sırasında mirasçı, terekenin tasfiye edilmesi tehdidi altında kalmadan TMK 627 uyarınca yapacağı beyanı serinkanlılıkla değerlendirebilir.
Bu durdurucu etkiye aykırı biçimde defter tutma sürecinde yürütülen icra takipleri veya açılan davalar bakımından, borçlunun süreci ileri sürerek işlemlerin durdurulmasını talep etme imkânı bulunur. Yargıtay ilgili Hukuk Dairesi, resmî defter tutulduğu süre boyunca mirasbırakanın borçları yönünden takip yasağının ve zamanaşımının işlememesi kuralının kamu düzeniyle bağlantılı koruyucu hükümler olduğunu kabul etmektedir. Somut bir örnek vermek gerekirse: mirasbırakanın bir bankaya olan kredi borcu için defter tutma sürecinde icra takibi başlatılmak istenirse, TMK Madde 625’in birinci fıkrası gereği bu takip yapılamaz; banka alacağının zamanaşımına uğramasından da endişe etmesine gerek yoktur, zira ikinci fıkra uyarınca süre içinde zamanaşımı işlemez ve banka, defter tutma sona erdiğinde takip hakkını eksiksiz kullanabilir.