TMK 771. Madde
(1) Bulunan şeyin maliki, ilân veya kolluk kuvvetlerine ya da muhtara bildirme tarihinden başlayarak beş yıl içinde ortaya çıkmazsa; bulan kimse, yükümlülüklerini yerine getirmiş olmak koşuluyla o şeyin mülkiyetini kazanır.
(2) Bulunan şey malikine geri verilirse, bulan kimse yaptığı giderlerin ödenmesini ve uygun bir ödül verilmesini isteyebilir.
(3) Kaybedilmiş şey oturulan bir evde veya işyerinde ya da kamu hizmeti görülen yerde bulunmuşsa; o yerin sahibi, kiracı veya kurum, o şeyi bulan sayılır. Ancak bunlar ödül isteyemezler.
TMK 771. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 695 inci maddesini karşılamaktadır. Hüküm değişikliği yoktur; arılaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. İsviçre Medenî Kanununun 722 nci maddesine uygun olarak madde metniyle uyumlu hâ le getirilmiştir.
Açıklama
TMK Madde 771, kaybedilmiş eşyayı bulan kişinin hangi koşulda mülkiyeti kazanacağını ve eşya malikine geri verildiğinde tarafların karşılıklı haklarını düzenleyerek bulunmuş eşya rejimini tamamlar. Madde, m.769’daki arama-ilân ve m.770’teki koruma-satma yükümlülüklerinin yerine getirilmesini, mülkiyetin kazanılmasının ön koşulu olarak kurar. Birinci fıkraya göre, bulunan şeyin maliki; ilân, kolluk kuvvetlerine ya da muhtara bildirme tarihinden başlayarak beş yıl içinde ortaya çıkmazsa, yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmiş olan bulan kimse o şeyin mülkiyetini kazanır. Bu beş yıllık süre, malikin hakkını araması için tanınan, hak düşürücü nitelikteki bekleme süresidir ve sürenin dolması mülkiyetin kendiliğinden bulan kişiye geçmesini sağlar. Düzenleme, İsviçre Medeni Kanununun 722. maddesiyle uyumlu biçimde kaleme alınmıştır.
İkinci fıkra, eşyanın süresi içinde malikine geri verilmesi hâlinde bulan kişiyi ödülsüz ve masrafsız bırakmaz: bulan kimse, eşyayı korumak ve sahibine ulaştırmak için yaptığı giderlerin ödenmesini ve ayrıca uygun bir ödül verilmesini isteyebilir. Bu, dürüstlük kuralının ve sebepsiz zenginleşmenin önlenmesi düşüncesinin somut bir yansımasıdır. Üçüncü fıkra ise özel bir durumu düzenler: kaybedilmiş şey oturulan bir evde, bir işyerinde ya da kamu hizmeti görülen bir yerde bulunmuşsa, o yerin sahibi, kiracısı ya da ilgili kurum bulan sayılır. Bu kişiler eşyayı koruma ve teslim yükümlülüğüyle bağlıdır, ancak kanun bunlara ödül isteme hakkı tanımaz; çünkü kendi denetim alanlarında eşyanın bulunması, olağan bir durum kabul edilmiştir.
Yaptırım yönünden madde, hem malikin hem bulanın menfaatini koruyan bir denge kurar: yükümlülüklerini yerine getirmeyen bulan kişi beş yılın sonunda mülkiyet kazanamaz, buna karşılık malik ortaya çıkmazsa bulan kişinin kazanımı kesinleşir. Yargıtay, bulan kişinin ödül ve gider talebinin, eşyanın iade edildiği tarihteki değer ve koşullara göre hâkimce belirleneceğini kabul eder. Somut bir örnekle: bir kişi caddede içinde kimlik ve nakit para bulunan bir cüzdan bulup kolluğa teslim eder; beş yıl içinde sahibi çıkarsa, bulan kişi taşıma ve araştırma giderleriyle birlikte uygun bir ödül isteyebilir. Ancak aynı cüzdan bir alışveriş merkezinin içinde, görevli bir personel tarafından bulunmuşsa, mağaza işletmesi bulan sayılır ve ödül talep edemez. TMK Madde 771 bu ayrımlarla bulunmuş eşyanın akıbetini açıkça çözer.