TMK 876. Madde
(1) Alacaklı, rehinli taşınmazın korunması için zorunlu masraf yapmışsa ve özellikle malikin borçlu olduğu sigorta primlerini ödemişse, bundan doğan alacakları tescile gerek olmaksızın aynen rehinli alacağı gibi güvenceden yararlanır.
TMK 876. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 791 inci maddesini karşılamaktadır. Bu maddeyle taşınmaz maliki tarafından ödenmesi gereken sigorta primleri ile yapılmasıgereken zorunlu koruma masraflarınırehinli alacaklıödemiş ise, bunlara karşılık olarak kendisine kanunîrehin hakkıtanınmaktadır. Ancak bu maddedeki alacaklı ya tanınan kanunîrehin hakkının 866 ncımaddeye göre yapılan masraflardan doğan kanunîrehin hakkından farklı olarak bir önceliği yoktur.
Açıklama
TMK Madde 876, rehinli taşınmazın korunması için zorunlu masraf yapan alacaklıya tanınan kanuni rehin güvencesini düzenler ve mülga 743 sayılı Kanun’un 791. maddesini karşılar. Hükmün amacı, taşınmazın değerinin korunması için aslında malike düşen bazı giderleri alacaklının üstlenmesi hâlinde, bu masrafların da rehin teminatından yararlanmasını sağlamaktır. Bu, TMK m. 875’teki güvencenin kapsamına ilişkin düzenlemeyi tamamlayan ve alacaklının teminatını koruyan bir hükümdür. Korunan tipik giderler, malikin ödemesi gereken sigorta primleri ile taşınmazın bozulmasını önlemek için yapılan zorunlu koruma harcamalarıdır; alacaklı bunları kendi cebinden öderse, alacağı tehlikeye girmesin diye kanun ona ek bir güvence tanır.
Uygulama mekanizmasının en belirgin özelliği, bu güvencenin doğması için ayrı bir tescile gerek bulunmamasıdır. Alacaklı, rehinli taşınmazın korunması için zorunlu bir masraf yapmış ve özellikle malikin borçlu olduğu sigorta primlerini ödemişse, bundan doğan alacakları tescile gerek olmaksızın aynen rehinli alacak gibi güvenceden yararlanır. Yani bu masraflar, asıl rehinli alacakla aynı teminat kapsamına kendiliğinden girer; alacaklının tapu kütüğüne ayrıca bir kayıt düşürmesine gerek kalmaz. Ancak gerekçede önemle vurgulanan bir sınır vardır: bu maddenin alacaklıya tanıdığı kanuni rehin hakkının, TMK m. 866’ya göre yapılan masraflardan doğan kanuni rehin hakkından farklı olarak bir önceliği yoktur; yani diğer rehinli alacaklıların önüne geçmez.
Hükmün sonucu, taşınmazı korumak için zorunlu masraf yapan alacaklının bu harcamalarını da rehin teminatı altında geri alabilmesidir; böylece taşınmazın değerini koruma yönündeki davranışı cezalandırılmamış, aksine güvenceye kavuşturulmuştur. Bu güvencenin öncelik tanımaması, masrafların ancak asıl alacakla aynı sırada ve aynı derecede karşılanacağı anlamına gelir; üçüncü kişilerin rehin haklarını ihlal etmez. Yargıtay’ın taşınmaz rehni ve zorunlu masrafların güvencesine ilişkin içtihadı, bu giderlerin tescilsiz olarak rehin kapsamına gireceğini kabul eder. Somut örnek: ipotekli bir taşınmazın sigorta primini malik ödemeyince, teminatının değer kaybetmesini önlemek için primi alacaklı banka ödemişse, banka bu prim tutarını ayrıca tescile gerek kalmadan, asıl kredi alacağıyla aynı rehin güvencesi altında taşınmazın satış bedelinden tahsil edebilir.