TMK 971. Madde
(1) Alacaklılar, rehinli tahvillerin öngörülen zamandan önce ödenmesini isteyemezler.
(2) Tahviller hamile veya nama yazılı olarak çıkarılır ve hamile yazılı kuponları bulunur.
TMK 971. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 885 inci maddesini karşılamaktadır. Maddeyle alacaklıların rehinli tahvilleri öngören zamandan önce ödenmesini isteyemeyecekleri, bunların ham ile ve n ama yazılı olarak çıkarılacağıkuponlarının ise yalnız ham ile yazılması olarak düzenlenebileceği öngörülmüştür.
Açıklama
TMK Madde 971, rehinli tahvillerin şekline ilişkin temel kuralları belirleyerek bu kıymetli evrakın çıkarılma biçimini ve alacaklıların konumunu düzenler. Hükme göre alacaklılar, rehinli tahvillerin öngörülen zamandan önce ödenmesini isteyemezler; tahviller hamile veya nama yazılı olarak çıkarılır ve hamile yazılı kuponları bulunur. Madde, tahvil çıkarmaya ilişkin yetki ve izni özel kanuna bırakan TMK m. 972 ile bütünlük içinde okunmalı, taşınmaz rehnine ilişkin TMK m. 850 ve devamı ile kıymetli evraka ilişkin Türk Ticaret Kanunu hükümleriyle birlikte değerlendirilmelidir. Hüküm, taşınmaz teminatına dayanan bu menkul kıymetlerin tedavül kabiliyetini ve hukuki niteliğini güvence altına alarak yatırımcıya öngörülebilirlik sunar.
Uygulamada bu düzenleme, rehinli tahvilin hem ihraç eden hem de alacaklı bakımından öngörülebilir bir yapıya kavuşmasını sağlar. Alacaklıların vadeden önce ödeme talep edememesi kuralı, ihraç edenin finansman planını korur ve tahvilin uzun vadeli bir yatırım aracı olarak işlev görmesini mümkün kılar. Tahvillerin hamile veya nama yazılı olarak çıkarılabilmesi, yatırımcıya ve ihraç edene esneklik tanır: hamile yazılı tahviller teslimle kolayca el değiştirirken, nama yazılı tahviller belirli bir kişiye bağlanarak güvenlik sağlar. Tahvillere bağlı faiz ödemelerini temsil eden kuponların hamile yazılı olması ise faiz tahsilini ve kuponların ayrı tedavülünü kolaylaştırarak pratik ve akıcı bir işleyiş ortaya koyar.
Bu şekil kurallarına uyulmaması, tahvilin geçerliliğini ve tedavül kabiliyetini etkiler; öngörülen biçime aykırı düzenlenen senetler rehinli tahvil olarak hukuki sonuç doğurmaz. Vadeden önce ödeme talebi de kural olarak reddedilir ve alacaklı ancak öngörülen zamanda ifa isteyebilir. Bu alandaki uyuşmazlıklarda mahkemeler, senedin kanunda öngörülen şekil şartlarını taşıyıp taşımadığını esas alır. Örneğin, taşınmaz rehniyle güvence altına alınmış nama yazılı bir tahvili elinde bulunduran alacaklı, vade gelmeden anaparanın ödenmesini TMK Madde 971 uyarınca isteyemez; ancak hamile yazılı kuponları aracılığıyla, öngörülen dönemlerde doğan faiz alacaklarını tahsil edebilir. Bu yapı, tarafların hak ve beklentilerini dengeli biçimde koruyarak hukuki güvenliği pekiştirir.