TMK 978. Madde
(1) Temsilciye yapılan teslim, temsil edilene yapılmış gibi zilyetliği geçirir.
TMK 978. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 891 inci maddesini karşılamaktadır. Maddenin başlığı İsviçre Medenî Kanununun 923 üncümaddesine uygun hâle getirilmiştir. Teslim zilyetliği edinene yapılıyorsa, bunun hazırlar ve ya hazır olmayanlar arasında olmasıbir fark yaratmayacağından, bu konu bir önceki maddede düzenlenmiştir. Bu maddenin önemi, zilyetliğin temsilci vasıtasıyla kazanılmasınıdüzenlemişolmasıdır. Madde metni bu konu dikkate alınarak düzenlenmiştir.
Açıklama
TMK Madde 978, zilyetliğin temsilci aracılığıyla kazanılmasını düzenleyerek, tarafların fiziken bir arada bulunmadığı hâllerde devrin nasıl gerçekleşeceğini açıklığa kavuşturur. Hükme göre temsilciye yapılan teslim, temsil edilene yapılmış gibi zilyetliği geçirir. Bu kural, hazır olanlar arasında teslimi düzenleyen TMK m. 977’yi tamamlar ve teslimsiz devre ilişkin m. 979 ile birlikte değerlendirilir. Temsile ilişkin genel esasları düzenleyen TBK m. 40 ve devamı hükümleriyle bağlantılı olan madde, modern ticari ve hukukî ilişkilerde malların doğrudan elden teslim edilmeden, yetkili kişiler eliyle devredilmesini hukuken mümkün kılar. Böylece coğrafi uzaklık veya işin niteliği teslimin önünde bir engel oluşturmaz.
Uygulamada bu hüküm, edinenin malı bizzat teslim almasının güç veya imkânsız olduğu durumlarda büyük önem taşır. Edinen adına hareket etmeye yetkili bir temsilci, vekil, çalışan veya benzeri bir kişi malı teslim aldığında, hukuken zilyetlik doğrudan temsil edilene geçer; temsilcinin elindeki fiilî hâkimiyet, temsil edilenin zilyetliğini kurar. Burada belirleyici olan, teslim alan kişinin edinen adına ve onun hesabına hareket etme yetkisinin bulunmasıdır. Temsil yetkisi geçerli biçimde mevcut olduğu sürece, malın temsilciye bırakılmasıyla edinen zilyet sıfatını kazanmış olur ve teslimin ayrıca temsil edilene tekrarlanmasına gerek kalmaz. Bu da işlemlerin pratik ve hızlı yürümesini sağlar.
Bunun sonucu olarak, temsilciye yapılan geçerli teslimden itibaren temsil edilen, zilyetliğe bağlı tüm hak ve korumalardan yararlanır; örneğin zilyetliğin korunması davalarını açabilir. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi, temsil yetkisinin varlığının ve kapsamının somut olayda titizlikle araştırılması gerektiğini vurgulamaktadır. Örneğin, bir şirketin satın aldığı malzemeyi şirket adına teslim almaya yetkili depo sorumlusunun teslim alması, TMK Madde 978 uyarınca zilyetliği doğrudan şirkete geçirir; satıcının ayrıca şirket yöneticisine teslim yapması gerekmez. Buna karşılık temsil yetkisi bulunmayan bir kişiye yapılan teslim, edinen bakımından zilyetliği kurmaz ve bu durumda devrin geçerliliği tartışmalı hâle gelir. Bu nedenle teslimden önce temsil yetkisinin geçerliliğinin ve sınırlarının açıkça belirlenmiş olması, ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önüne geçer.