TTK 1460. Madde
(1) Sigorta değeri sigorta olunan menfaatin tam değeridir.
TTK 1460. Madde Gerekçesi
Mevcut durumda, mal sigortalarına ilişkin olarak çeşitli maddelerde sigorta değerinden bahsedilmiş olmakla birlikte bir tanımlama yapılmamış, buna karşın denizcilik rizikolarına karşı sigortada da sigorta değerinin tanımı verilmiştir. Sigorta değeri kavramı zarar sigortalarında oldukça önemlidir. Zira, aşkın sigorta, eksik sigorta, birden çok sigorta ve en önemlisi sigortacının sorumluluğunu sigorta değeri üzerine kuruludur. Bu nedenle, Tasarıda sigorta değerinin tanımının verilmesi gerekli görülmüştür. Tanım da ise, denizcilik rizikolarına karşı sigortadaki düzenleme esas alınmıştır. Düzenlemeye göre, ister sözleşmenin yapılmasında isterse sözleşmenin devamında veya riziko gerçekleştiğinde sigorta değeri o andaki menfaatin tam değeridir.
Açıklama
TTK Madde 1460, zarar sigortalarında merkezi bir kavram olan “sigorta değeri”ni tanımlayarak hukuki düzenin temelini oluşturur. Madde, sigorta değerini sigorta olunan menfaatin tam değeri olarak belirlemektedir. Bu düzenleme, Türk Borçlar Kanunu’nun sigorta sözleşmelerine ilişkin genel ilkeleri (TBK m. 1398 vd.) ile uyumlu olup, TTK’nın denizcilik sigortasına dair hükümlerinden hareketle mal sigortalarına uyarlanmıştır. Sigorta değeri, sigortacının sorumluluk sınırını, sigortalının hasar tazminini ve poliçe koşullarını belirleyen temel parametredir. Tanımın açık yapılması, aşkın sigorta (menfaatin değerinden yüksek sigorta), eksik sigorta ve kısmen sigortalama durumlarında hukuki kesinliği sağlar.
Uygulamada sigorta değeri, sözleşme yapılışında, sözleşmenin devamında veya hasar anında menfaatin güncel değeridir. Sigortalı, hasar sonrası tam tazmin alabilmesi için menfaatinin gerçek değerini doğru beyan etmekle yükümlüdür. Örneğin, bir ticari işletmenin tamamı için yapılan sigortada, işletmenin maddi varlıkları, ticari fon ve muhtemel kar kaybı sigorta değerine dahil olabilir. TTK Madde 1460’ın uygulanması, sigorta edilen malın niteliğine, pazar şartlarına ve zamansal değişikliklere bağlı olarak somut değerlendirilir.
Sigorta değerinin eksik belirlenmesi durumunda, tatmin oranlaması kuralı uygulanır; sigortacı, sadece sigorta oranında tazmin öder. Aşkın sigorta halinde ise sözleşme hükümsüz sayılabilir. Yargıtay, sigorta değerinin belirlenmesinde objektif pazar değerini esas almakta, tarafların mutabakatı ile belirlenen değer ise sözleşmeyi bağlar ilkesini uygulamaktadır. Sigorta değeri tartışmalarının çoğu hasar tazmininin hesaplanması aşamasında ortaya çıkarak hukuki uyuşmazlık doğurması nedeniyle, TTK Madde 1460’ın net tanımı dava riskini azaltır.