TTK 171. Madde
(1) Bölünmeye katılan şirketlerden her biri, genel kurulun kararından iki ay önce, merkezlerinde, halka açık anonim şirketler ayrıca Sermaye Piyasası Kurulunun uygun gördüğü yerlerde;
a) Bölünme sözleşmesini veya bölünme planını,
b) Bölünme raporunu,
c) (Mülga: 26/6/2012-6335/43 md.)
d) Son üç yılın finansal tabloları ile faaliyet raporlarını ve varsa ara bilançoları, bölünmeye katılan şirketlerin ortaklarının incelemesine sunar.
(2) Tüm ortakların onaylaması hâlinde küçük ve orta ölçekli şirketler birinci fıkrada öngörülen inceleme hakkından vazgeçebilirler.
(3) Ortaklar, bölünmeye katılan şirketlerden, birinci fıkrada sayılan belgelerin kopyalarının kendilerine verilmesini isteyebilirler. Suretler için bedel veya herhangi bir gider karşılığı istenemez.
(4) Bölünmeye katılan şirketlerden her biri, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde, sermaye şirketleri ayrıca internet sitesinde, inceleme yapma haklarına işaret eden bir ilan yayımlarlar.
TTK 171. Madde Gerekçesi
Madde, İBirK’nın 41 inci maddesinden alınmıştır. Ortakların inceleme hakkını düzenleyen ve şirket içi şeffaflığı sağlama anlayışından kaynaklanan 171 inci madde hakkında 149 uncu madde için yapılan açıklamalara bakılmalıdır. Bu hüküm birleşmeye ilişkin 149 uncu madde ile süre ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’ndeki ilân dışında özdeştir. Hüküm, aynı ortaksal menfaatleri korumakta ve aynı bölünme kararının oylanmasında olduğu gibi, bilinçli oy kullanma amacına hizmet etmektedir. Bu fark hakka -İsviçre’nin aksine – vazgeçilmez bir hak niteliği kazandırmaktadır.
Açıklama
TTK Madde 171, şirketlerin bölünmesinde ortaklara tanınan inceleme hakkını düzenleyerek bölünme sürecinde şeffaflığı ve bilinçli karar almayı güvence altına alır. Bölünme, bir sermaye şirketinin malvarlığının bir bölümünü veya tamamını başka şirketlere geçirdiği yapısal bir değişiklik olduğundan, ortakların bu işlemin ekonomik ve hukuki sonuçlarını oylama öncesinde değerlendirebilmesi zorunludur. Gerekçeye göre hüküm, İsviçre Birleşme Kanunu’nun (İBirK) 41 inci maddesinden alınmış ve şirket içi şeffaflık anlayışından kaynaklanmıştır. Madde, birleşmeye ilişkin 149 uncu madde ile süre ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’ndeki ilan dışında özdeştir. İnceleme hakkı, ortağın oyunu bilgi sahibi olarak kullanabilmesine hizmet eder ve bu yönüyle ortaksal menfaatlerin korunmasına dönük temel bir güvence niteliği taşır.
{TTK} Madde {171} uyarınca bölünmeye katılan her şirket, genel kurul kararından iki ay önce merkezinde; halka açık anonim şirketler ayrıca Sermaye Piyasası Kurulu’nun uygun gördüğü yerlerde, bölünme sözleşmesini veya planını, bölünme raporunu ve son üç yılın finansal tabloları ile faaliyet raporlarını, varsa ara bilançoları ortakların incelemesine sunar. Ortaklar, bu belgelerin kopyalarının kendilerine verilmesini isteyebilir ve suretler için bedel ya da gider karşılığı talep edilemez. Bölünmeye katılan her şirket, inceleme hakkına işaret eden bir ilanı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde, sermaye şirketleri ayrıca internet sitesinde yayımlar. İkinci fıkra esnek bir istisna getirir: tüm ortakların onaylaması hâlinde küçük ve orta ölçekli şirketler bu inceleme hakkından vazgeçebilir. Böylece küçük ölçekli işletmelerde gereksiz usuli yük hafifletilirken, ortakların oybirliğiyle rızası koşulu korumayı güvenceye bağlar.
İnceleme hakkının ihlali, bölünme kararının geçerliliğini doğrudan etkileyebilecek bir usuli eksiklik oluşturur. Belgelerin süresinde ve tam olarak sunulmaması, ortağın bilinçli oy kullanma imkânını ortadan kaldırdığından, kararın iptaline yol açabilir. Gerekçede de vurgulandığı gibi bu hak, İsviçre düzenlemesinden farklı olarak küçük ve orta ölçekli şirketler dışında vazgeçilmez niteliktedir; yönetim organı ortakların incelemesini engelleyemez veya belge örneklerinin verilmesini ücrete bağlayamaz. Örneğin, bölünme raporu ile finansal tablolar genel kuruldan iki ay önce ortakların incelemesine açılmamışsa, bir ortak bu eksikliğe dayanarak alınacak bölünme kararının iptalini dava edebilir. Bu yönüyle hüküm, yapısal değişikliklerde azınlık ortakların korunması ile işlem güvenliği arasında denge kurar.