TTK 711. Madde
(1) Poliçenin, ödeme yerinde rayici olmayan bir para ile ödeneceği şart koşulduğu takdirde, bedeli, vade günündeki değerine göre o ülke parasıyla ödenebilir. Borçlu, ödemede geciktiği takdirde, hamil poliçe bedelinin dilerse vade günündeki, dilerse ödeme günündeki kura göre ülke parasına dönüştürülerek ödenmesini isteyebilir.
(2) Kanuni rayici olmayan paranın değeri, ödeme yerindeki ticari teamüllere göre belirlenir. Bununla beraber, düzenleyen, ödenecek paranın poliçede yazılı belirli bir rayice göre hesap edilmesini şart edebilir.
(3) Düzenleyen, ödemenin belirli bir para ile yapılmasını (aynen ödemeyi), şart koşmuş ise birinci ve ikinci fıkra hükümleri uygulanmaz.
(4) Poliçe bedeli, düzenlenme ve ödeme yeri olan ülkelerde aynı adı taşıyan, fakat değerleri birbirinden farklı olan para ile gösterildiği takdirde ödeme yerindeki para kastedilmiş sayılır.
TTK 711. Madde Gerekçesi
Hüküm ve özellikle birinci fıkra kaynağa uygun hâle getirilmiştir.
Açıklama
Poliçe bedelinin ödeme yerinde tedavülde olmayan bir yabancı para üzerinden kararlaştırıldığı hâllerde, ödemenin hangi para ve hangi kur üzerinden yapılacağı sorunu ortaya çıkar. TTK Madde 711, yabancı para ile ödemeyi ve bu durumda uygulanacak kur esaslarını düzenler. Hüküm, Cenevre kambiyo hukuku sistemine uygun biçimde kaynağa uyarlanmış olup, para borçlarının ifasına ilişkin Türk Borçlar Kanunu m. 99 düzenlemesiyle de bağlantılıdır. Poliçenin zorunlu unsurlarını gösteren TTK m. 671 ve ödeme hükümleriyle birlikte okunması gereken bu kural, döviz cinsinden kambiyo borçlarında ifa düzenini belirler. Gerekçede özellikle birinci fıkranın kaynağa uygun hâle getirildiği belirtilmiş, böylece kur hesabında uluslararası uyum gözetilmiştir.
Düzenlemenin mekanizması seçimlik haklar ve sözleşmesel kayıtlar üzerine kuruludur. Ödeme yerinde rayici olmayan para ile ödeme şartı varsa, bedel vade günündeki değere göre ülke parasıyla ödenebilir. Borçlu ödemede gecikirse hamil, poliçe bedelinin dilerse vade günündeki dilerse ödeme günündeki kura göre ülke parasına çevrilmesini isteyebilir; bu seçim hakkı hamili kur dalgalanmalarına karşı korur. Kanuni rayici olmayan paranın değeri ödeme yerindeki ticari teamüllere göre saptanır. Düzenleyen, bedelin poliçede yazılı belirli bir rayice göre hesaplanmasını şart koşabilir; bu da hesaplamayı sözleşmeyle netleştirir. Böylece taraflar, kur riskini önceden paylaştırarak ileride doğabilecek değer tartışmalarını sınırlayabilirler.
TTK Madde 711 uyarınca, düzenleyen ödemenin belirli bir para ile aynen yapılmasını şart koşmuşsa kur dönüştürme kuralları uygulanmaz ve borç ancak kararlaştırılan döviz cinsinden ifa edilir; bu, efektif ödeme kaydının tanınmasıdır. Dördüncü fıkra ise düzenlenme ve ödeme yeri ülkelerinde aynı adı taşıyan fakat değerleri farklı paralar bulunması hâlinde ödeme yerindeki paranın kastedilmiş sayılacağını öngörür. Örneğin bedeli efektif döviz kaydıyla yazılmış bir poliçede borçlu, ödeme yeri para birimiyle ifa teklif edemez. Borçlunun temerrüde düşmesi hâlinde hamilin kur seçim hakkı, alacağın gerçek değerinin korunmasını sağlar ve döviz kurundaki ani değişimlerin yükünü temerrüde düşen tarafa bırakır. Bu denge, döviz cinsinden düzenlenen senetlerde hamilin alacağını enflasyon ve kur oynaklığına karşı koruyan etkili bir araçtır.