TTK 719. Madde
(1) Poliçeye ilişkin bir edimin birden fazla yükümlü tarafından ifasının istenmesi zorunlu ise, tek protesto belgesi düzenlenir.
TTK 719. Madde Gerekçesi
6762 sayılı Kanunun 631 inci maddesinde bir poliçeyi kabul ve tediye edecek birden çok borçluların hepsi için tek protesto belgesi düzenlenebileceği belirtilmiştir. Oysa, kaynakta poliçeye ilişkin bir edimin birden fazla yükümlü tarafından ifasının istenmesinin zorunlu olması varsayımı söz konusudur. Ayrıca, bu varsayımda tek protesto belgesinin düzenlenebileceği değil düzenlenmesi öngörülmüştür. Hüküm kaynağa uygun hâle getirilmiştir.
Açıklama
Poliçeye ilişkin bir edimin birden fazla yükümlü tarafından birlikte ifasının zorunlu olduğu hâllerde, her yükümlü için ayrı protesto çekilmesi hem külfetli hem de gereksizdir. TTK Madde 719, bu durumda tek bir protesto belgesi düzenlenmesini öngörerek usul ekonomisini sağlar. Hüküm, kaynağını 6762 sayılı Kanunun 631 inci maddesinden almakla birlikte, gerekçede vurgulandığı gibi kaynağa uygun biçimde yeniden kaleme alınmıştır. Protestonun içeriğini gösteren TTK m. 716 ve şekline ilişkin TTK m. 715 hükümleriyle birlikte uygulanması gereken tamamlayıcı bir düzenlemedir. Düzenleme, birlikte sorumlu yükümlülerin tek belgede toplanmasıyla protesto sürecini sadeleştirmeyi hedefler.
Düzenlemenin işleyişi, eski metinden önemli bir farkla şekillenir. 6762 sayılı Kanun, birden çok borçlu için tek protesto belgesi düzenlenebileceğini ihtiyarî biçimde öngörmüşken, yürürlükteki hüküm bunu zorunlu kılmaktadır. Buna göre poliçeye ilişkin bir edimin birden fazla yükümlü tarafından ifasının istenmesi gerekiyorsa, tek protesto belgesi düzenlenir. Bu, ayrı ayrı protesto çekilmesinin önüne geçer ve maliyet ile zaman kaybını önler. Noterin ve hamilin yükümlülüğü, birlikte sorumlu yükümlüleri tek belgede göstermek ve protesto kayıtlarını bu belgede toplamaktır. Gerekçede de, kaynak metinde edimin birlikte ifasının istenmesinin zorunlu olduğu varsayımının esas alındığı ve tek belgenin düzenlenebileceği değil düzenlenmesinin öngörüldüğü açıklanmıştır.
TTK Madde 719 uyarınca tek protesto belgesi düzenlenmesi yalnızca bir kolaylık değil, kanunî bir zorunluluktur; bu nedenle birlikte ifası gereken edim bakımından ayrı protestolar çekilmesi usule aykırılık oluşturur. Gerekçede de açıklandığı üzere, hükmün ihtiyarî değil emredici biçimde düzenlenmiş olması, uygulamada belge çokluğunu önleme amacını taşır. Örneğin bir poliçenin birden fazla muhatap tarafından birlikte ödenmesi gerekiyorsa, hamil tüm yükümlüleri kapsayan tek bir protesto düzenletmelidir. Bu usule uyulması, hem protesto masraflarının makul tutulmasını hem de başvuru sürecinin sadeleşmesini sağlar; aksi yöndeki uygulamalar gereksiz işlem yükü doğurur. Böylece tek belge ilkesi, kambiyo ilişkilerinde hem ekonomiklik hem de işlem güvenliği bakımından pratik bir denge kurar.