TTK 737. Madde

(1) Araya girerek kabul eden kişi, hamile ve kimin lehine araya girmişse, ondan sonra gelen borçlulara karşı tıpkı lehine araya girilen kişi gibi sorumlu olur.

(2) Araya girerek kabule rağmen, lehine kabul gerçekleşen kişi ile ondan önce gelen borçlular 725 inci maddede gösterilen tutarı ödemek şartıyla hamilden, poliçenin ve varsa protesto belgesinin ve bir makbuzun verilmesini isteyebilir.

Açıklama

Poliçede başvuru zincirinin kopmasını önlemek için araya girme kurumu öngörülmüştür; araya girerek kabul, asıl muhatap kabulden kaçındığında devreye giren tamamlayıcı bir güvencedir. TTK Madde 737, araya girerek kabul eden kişinin, hamile ve lehine araya girilen kişiden sonra gelen borçlulara karşı, tıpkı lehine araya girilen kişi gibi sorumlu olacağını düzenler. Hüküm, araya girme yoluyla kabul ve ödemeyi düzenleyen TTK 734 ilâ 738 inci maddeleriyle birlikte uygulanır ve poliçenin başvuru yoluyla tahsil edilebilirliğini güçlendirmeyi amaçlar. Maddenin ikinci fıkrası ise araya girerek kabule rağmen senedi ödeyerek elde etmek isteyen kişilerin hak ve yetkilerini belirler.

Hükmün işleyişinde, araya girerek kabul eden kişi sorumluluk bakımından lehine araya girilen borçlunun konumuna yerleşir; yani hamil ve sonraki borçlular ona, sanki lehine araya girilen kişiymiş gibi başvurabilir. Buna karşılık, lehine kabul gerçekleşen kişi ile ondan önce gelen borçlular, TTK’nın 725 inci maddesinde gösterilen tutarı, yani başvuru hakkı kapsamındaki poliçe bedeli, faiz ve giderleri ödemek şartıyla, hamilden poliçenin, varsa protesto belgesinin ve bir makbuzun kendilerine verilmesini isteyebilir. Böylece ödemeyi yapan borçlu, senet ve eklerini alarak kendi başvuru hakkını sonraki aşamada kullanabilir hâle gelir; bu mekanizma başvuru zincirinin düzenli biçimde geriye doğru işlemesini sağlar.

Uygulamadaki sonuç, araya girerek kabulün hamile ek bir borçlu kazandırması, ancak bunun başvuru sırasını ve tutarını değiştirmemesidir. Araya girerek kabul eden kişi ödemeyi yapmazsa, hamil ona lehine araya girilen kişiye başvurabileceği ölçüde başvurabilir. Ticari senetlerin nispeten az başvurulan bir kurumu olması nedeniyle araya girmeye ilişkin yargı kararları sınırlı olmakla birlikte, doktrin ve Yargıtay yaklaşımı, araya girerek kabul edenin sorumluluğunun lehine araya girilen borçlunun sorumluluğunu aşamayacağı yönündedir. Pratikte bu kurum, örneğin muhatabın kabulden kaçındığı bir poliçede, düzenleyenin itibarını korumak isteyen üçüncü bir kişinin araya girerek senedin tedavül kabiliyetini sürdürmesine olanak tanır; TTK Madde 737 bu güvencenin sınırını çizer.