TBK 371. Madde

Kiracının ölümü hâlinde, onun mirasçıları ve kiraya veren, altı aylık yasal fesih bildirim sürelerine uymak koşuluyla, sözleşmeyi feshedebilirler.

TBK 371. Madde Gerekçesi

818 sayılı Borçlar Kanununun 291 inci maddesini karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkradan oluşan 370 inci maddesinde, ürün kirası sözleşmesinin kiracının ölümü sebebiyle olağanüstü feshi düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 291 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan “VII. Kiracının vefatı” ibaresi, Tasarıda “b. Kiracının ölümü” şekline dönüştürülmüştür.

Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

Açıklama

Türk Borçlar Kanunu’nun 371. maddesi, ürün kirasında kiracının ölümü durumunda sözleşmenin akıbetini düzenleyen bir hükümdür.

Madde, kiracının ölümü hâlinde, onun mirasçıları ve kiraya veren, altı aylık yasal fesih bildirim sürelerine uymak koşuluyla, sözleşmeyi feshedebilirler şeklinde düzenler.

Bu hüküm, sıradan kiradaki hükümlerden (TBK m. 333) farklıdır. Sıradan kirada sadece mirasçılara fesih hakkı tanınırken, ürün kirasında her iki tarafa da fesih hakkı verilir.

Her iki tarafın fesih hakkı: (1) mirasçılar – ölen kiracının mirasçıları kira ilişkisini sürdürmek istemeyebilirler, (2) kiraya veren – kiracısı değişmiş olduğu için yeni duruma uyum sağlayamayabilir.

Fesih süresi 6 aydır. Bu süre, ürün kirasının uzun üretim döngüsüne uygun olarak uzun tutulmuştur. Tarım faaliyetleri için bu süre, hasadın tamamlanması veya yeni düzenlemelerin yapılması için gereklidir.

Bu hükmün mantığı: ürün kirasında kiracının kişisel özellikleri (tarım bilgisi, deneyim, emek) önemlidir. Kiracının ölümü, bu kişisel unsurları ortadan kaldırır. Kiraya veren, yeni kiracıyla çalışmak istemeyebilir; mirasçılar da işletmeyi devam ettirmek istemeyebilirler.

Her iki tarafın aynı haktan yararlanması, esnek bir çözüm sağlar. Taraflardan biri feshi tercih ederse, diğer taraf direnmek zorunda değildir; sözleşme sonlanır.

Pratik örnek: çiftlik kiracısı öldü. Mirasçıları tarım bilgisine sahip değil ve işletmeyi sürdürmek istemiyorlar. 6 aylık süre ile fesih yapabilirler. Veya tersine, kiraya veren yeni mirasçılarla çalışmak istemiyor; o da fesih yapabilir.

Bu düzenleme, ürün kirasının özel karakterini gözetir. Sıradan kiradaki gibi sadece kiracıyı koruyan değil, her iki tarafı da kapsayan bir sistem kurar.