TBK 370. Madde

Kiracının iflası hâlinde sözleşme, iflasın açıldığı anda, kendiliğinden sona erer. Ancak, kiraya veren, işlemekte olan kira ve tutanağa geçirilen eşya için yeterli güvence verildiği takdirde, sözleşmeyi kira yılının sonuna kadar sürdürmekle yükümlüdür.

TBK 370. Madde Gerekçesi

818 sayılı Borçlar Kanununun 290 ıncı maddesini karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkradan oluşan 369 uncu maddesinde, ürün kirası sözleşmesinin kiracının iflası sebebiyle olağanüstü feshi düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 290 ıncı maddesinin kenar başlığında kullanılan “VI. Kiracının iflâsı” ibaresi, Tasarıda “b. Kiracının iflâsı” şekline dönüştürülmüştür.

Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

Açıklama

Türk Borçlar Kanunu’nun 370. maddesi, ürün kirasında kiracının iflası durumunda sözleşmenin akıbetini düzenleyen özel bir hükümdür.

Madde, kiracının iflası hâlinde sözleşme, iflasın açıldığı anda, kendiliğinden sona erer. Ancak, kiraya veren, işlemekte olan kira ve tutanağa geçirilen eşya için yeterli güvence verildiği takdirde, sözleşmeyi kira yılının sonuna kadar sürdürmekle yükümlüdür şeklinde düzenler.

Bu hüküm, sıradan kiradaki iflas hükmünden (TBK m. 332) farklı bir yaklaşım getirir. Sıradan kirada kiraya veren güvence isteyebilir; verilmezse fesih yapabilir. Ürün kirasında ise iflas otomatik sona erme sonucunu doğurur.

Otomatik sona erme sebebi: ürün kirasında iflas eden kiracının işletmeyi sürdürmesi pratik olarak imkânsızdır. Tarım, hayvancılık, işletme gibi faaliyetler sermaye gerektirir ve iflas durumunda bu kaynak kesilir.

"İflasın açıldığı an" ifadesi, iflas kararının verildiği tarihi ifade eder. Bu tarihten itibaren sözleşme otomatik sona erer; ayrıca bildirim veya işlem gerekmez.

Ancak istisna: güvence verilmesi hali. Kiraya veren, kira yılının sonuna kadar sözleşmeyi sürdürmek istiyorsa ve yeterli güvence verilirse, bunu yapabilir.

Güvence kapsamı: – İşlemekte olan kira bedeli için güvence – Tutanağa geçirilen eşya (TBK m. 359) için güvence

Kira yılı sonuna kadar sürdürülme imkanı, hasadın tamamlanmasına veya mevcut döngünün bitmesine izin verir. Bu, ekonomik kaynakların tam olarak kullanılmasını sağlar.

Pratik örnek: çiftçi kiracı Mart’ta iflas etti. Sözleşme kendiliğinden sona erdi. Ancak kiraya veren, Haziran’daki hasadı düşünerek iflas masasından yeterli güvence alırsa, sözleşme Eylül’e kadar (kira yılı sonu) devam edebilir. Bu süre içinde hasat yapılır ve kira yılı sonunda sözleşme doğal olarak biter.

İflas masası açısından: masa, işletmeyi yeterli güvence ile sürdürme kararı verebilir. Bu durumda gelirler masaya girer. Yeterli değilse, iflas idaresi işletmeyi sonlandırır.

Bu düzenleme, ürün kirasının özel ekonomik yapısını gözetir. İflas anı otomatik sona erme, ancak esneklik ile kısa süreli sürdürme imkânı, farklı menfaatleri dengeler.