TBK 389. Madde

Ödünç alanın, ödünç konusunun teslimine ve ödünç verenin de bu şeyin teslim alınmasına ilişkin istemleri, diğer tarafın bu konuda temerrüde düşmesinden başlayarak altı ayın geçmesiyle zamanaşımına uğrar.

TBK 389. Madde Gerekçesi

818 sayılı Borçlar Kanununun 309 uncu maddesini karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkradan oluşan 388 inci maddesinde, tüketim ödüncü sözleşmesinde zamanaşımı düzenlenmektedir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 309 uncu maddesinin kenar başlığında kullanılan “II. Karzın teslim ve tesellümü hakkındaki iddialarda müruru zaman” şeklindeki ibare, Tasarıda “II. Zamanaşımı” şeklinde kısaltılmıştır.

818 sayılı Borçlar Kanununun 309 uncu maddesinde kullanılan “…dair olan iddiaları” şeklindeki ibare, Tasarıda “…ilişkin istemleri” şeklinde ifade edilmiştir.

Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

Açıklama

Türk Borçlar Kanunu’nun 389. maddesi, tüketim ödüncü sözleşmesinde teslim ve teslim alma istemlerine ilişkin özel zamanaşımını düzenleyen kısa bir hükümdür.

Madde, ödünç alanın, ödünç konusunun teslimine ve ödünç verenin de bu şeyin teslim alınmasına ilişkin istemleri, diğer tarafın bu konuda temerrüde düşmesinden başlayarak altı ayın geçmesiyle zamanaşımına uğrar şeklinde düzenler.

Bu hüküm, özel kısa bir zamanaşımı süresi getirir. Ödünç alanın "ödünç konusunun teslimi" ve ödünç verenin "teslim alma" istemleri 6 ay içinde zamanaşımına uğrar.

Bu zamanaşımı, ödünç sözleşmesinin kurulması sonrası ifa aşamasına ilişkindir. Sözleşme yapılmış ancak henüz para/mal teslim edilmemişse, taraflar birbirlerine karşı hakları vardır.

Ödünç alanın istemleri: ödünç vermeyi kabul eden taraftan, söz verilen miktarın teslimini isteyebilir. Bu hak, ödünç verenin temerrüdünden itibaren 6 ay içinde kullanılmalıdır.

Ödünç verenin istemleri: ödünç almayı kabul eden taraftan, malı teslim almasını isteyebilir. Bu hak, ödünç alanın temerrüdünden itibaren 6 ay içinde kullanılmalıdır.

"Temerrüt" kavramı önemli. Taraf, yükümlülüğünü yerine getirmemişse temerrüde düşmüş sayılır. Genellikle ihtarla veya belirli tarihte gerçekleşir.

6 ayın özel niteliği: genel zamanaşımı süresi 10 yıldır (TBK m. 146). Ancak bu madde, özel bir kısa süre getirmiştir. Ödünç verme/alma yükümlülüklerinin uzun süre askıda kalması istenmez.

Bu süre sonrası: 6 ay geçtikten sonra, teslim veya teslim alma istemleri dava edilemez; zamanaşımı def’i ile reddedilir. Ancak kira veya faiz gibi ifa sonrası haklar bu süreden etkilenmez.

Pratik örnek: Banka, 1 Ocak’ta müşteriye 100.000 TL kredi vermeyi kabul etti. Müşteri 15 Mart’ta parayı talep etti, banka bir sebeple vermedi. Banka 15 Mart’tan itibaren temerrütte. Müşteri, 15 Eylül’e kadar (6 ay) dava açmalıdır; aksi halde zamanaşımı işler.

Bu düzenleme, kredi ve ödünç sözleşmelerinin başlangıç aşamasında hızlı netleşmesini sağlar. Kurulmuş ama ifa edilmemiş sözleşmelerin uzun süre askıda kalması ekonomik sorunlara yol açar.