Tababet Kanunu 31. Madde
Yabancı memleketlerdeki diş hekim mekteplerinden izinli Türk diş hekimlerinin Türkiye’de sanatlarını yapabilmeleri için Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığından ve Üniversite Tıb Fakültesi Profesörler Meclisinden ve Diş Hekimi Mektebi profesörlerinden seçilmiş bir jüri heyeti tarafından hüviyetlerine bakıldıktan sonra diplomalarının Türkiye Diş Hekimi Mektebi ders programının ve öğrenim süresinin aynı veya benzeri bir mektepten bütün sınaç devreleri geçirilerek alınıp alınmamış olduğu araştırılır. Bu şartlarda alınmış olduğu anlaşılan diplomalar kabul edilip Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca onaylanarak kütüğe geçirilir ve iyelerinin sanat yapmalarına izin verilir. Bu şartlara uygun olarak alınmamış diplomaların iyeleri Diş Hekimi Mektebi profesörleri karşısında ve Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığından gönderilecek bir işyar da bulunduğu halde teori ve pratikten bir sınaç geçirirler. Bu sınacın şekli Sağlık ve Sosyal Yardım ve Kültür Bakanları tarafından beraberce kararlaştırılır. Ancak Türkiye’de Diş Hekimi Mektebi Ders programlarına ve öğrenim süresine göre okumamış olanlar eksiklerini tamamlamak üzere Diş Hekimi Mektebinde okuduktan ve staj gördükten sonra sınaca girerler. Sınaçları başaranların sanat yapmalarına usulüne göre izin verilir.
Sadeleştirilmiş Hali
Yabancı ülkelerdeki diş hekimliği okullarından mezun Türk diş hekimlerinin Türkiye’de mesleklerini yapabilmeleri için; Sağlık Bakanlığı, Üniversite Tıp Fakültesi Profesörler Kurulu ve Diş Hekimliği Okulu profesörlerinden seçilmiş bir jüri heyeti tarafından kimlikleri incelendikten sonra diplomalarının, Türkiye Diş Hekimliği Okulu ders programına ve öğrenim süresine eşdeğer ya da benzeri bir okuldan bütün sınav aşamaları geçirilerek alınıp alınmadığı araştırılır. Bu koşullarda alınmış olduğu anlaşılan diplomalar kabul edilip Sağlık Bakanlığınca onaylanarak kütüğe geçirilir ve sahiplerinin meslek yapmalarına izin verilir. Bu koşullara uygun olarak alınmamış diplomaların sahipleri ise Diş Hekimliği Okulu profesörleri huzurunda ve Sağlık Bakanlığınca gönderilecek bir görevli de bulunduğu hâlde teori ve pratikten sınava tabi tutulur. Bu sınavın şekli Sağlık ve Milli Eğitim Bakanları tarafından birlikte kararlaştırılır. Ancak Türkiye’de Diş Hekimliği Okulu ders programlarına ve öğrenim süresine göre okumamış olanlar; eksiklerini tamamlamak üzere Diş Hekimliği Okulunda okuduktan ve staj gördükten sonra sınava girerler. Sınavı başaranların meslek yapmalarına usulüne göre izin verilir.
Açıklama
Tababet Kanunu’nun 31. maddesi, yabancı ülkelerin diş hekimliği okullarından mezun Türk diş hekimlerinin Türkiye’de meslek icra edebilmeleri için gerekli denklik ve sınav sürecini düzenler. Madde, tıp hekimleri için 4. maddede öngörülen sürecin diş hekimliği karşılığıdır ve yabancı diplomaların akademik-mesleki denkliğinin çerçevesini çizer.
Süreç iki aşamalıdır: (i) Sağlık Bakanlığı, Tıp Fakültesi Profesörler Kurulu ve Diş Hekimliği Okulu profesörlerinden oluşan jüri tarafından kimlik ve diploma incelemesi; (ii) eşdeğer olduğu anlaşılan diplomaların doğrudan tescili, eşdeğer sayılmayan diplomaların sahiplerinin teorik ve pratik sınava tâbi tutulması. Eksik eğitim alan adaylar için, Diş Hekimliği Okulunda tamamlama eğitimi ve staj öngörülmüştür.
Bu süreç, günümüzde YÖK Denklik Yönetmeliği ve Sağlık Bakanlığı’nın Sağlık Meslekleri Sınavı (STS) uygulaması çerçevesinde modernize edilmiştir. STS sonucu başarılı olan adaylar, Bakanlık tarafından mesleğe kabul edilerek tescil edilir ve Türk Diş Hekimleri Birliği’ne kaydolurlar.
Madde; 30. madde (Türk vatandaşlığı ve Türk fakültesi diploması şartı), 4. madde (tıp hekimleri için paralel denklik) ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile birlikte uygulanır. YÖK, akademik denklik değerlendirmesi yapar; Sağlık Bakanlığı ise meslek icra yetkisi kazanım sürecini denetler. İki kademeli bu yapı, mesleğin hem akademik hem klinik yönlerinin güvence altına alınmasını sağlar.
Avrupa Birliği üyeliği müzakereleri çerçevesinde, karşılıklı diploma tanıma rejimi bir süredir gündemde olmakla birlikte, Türkiye henüz tam otomatik tanıma sistemine geçmemiştir. Bu durumda her yabancı diploma, 31. madde usulüne göre denklik değerlendirmesinden geçmek zorundadır.
Danıştay 8. Dairesi kararlarında, denklik reddi işlemlerinde Bakanlık’ın gerekçesini ayrıntılı şekilde belirtmesi, eksik eğitim alanlarını somut olarak göstermesi gerektiği vurgulanmıştır. Genel ifadelerle yapılan ret işlemleri iptale konu olabilmektedir.
Yargıtay, yabancı diploma ile Türkiye’de meslek yapanların denklik süreci tamamlanmadan faaliyet göstermesini 25. madde kapsamında diplomasız hekimlik olarak değerlendirmektedir. Bu durum, cezai ve idari yaptırımların birlikte uygulanması sonucunu doğurur.
Türkiye’nin diş turizmi destinasyonu olarak öne çıkması, yabancı diş hekimlerinin kısa süreli çalışma taleplerini de artırmıştır. Ancak 31. madde uyarınca denklik alınmadan yapılan meslek icrası mevzuata aykırıdır; kısa süreli gözlem veya konferans katılımı dışındaki uygulamalar hukuka aykırılık oluşturur.
KVKK kapsamında, yabancı diploma sahibi diş hekiminin hasta verilerine erişimi, denklik süreci tamamlanmadan hukuka aykırı veri işleme sonucunu doğurur.
Güncel uygulamada STS sonrasında adaylar, staj dönemi yapıp Bakanlık onay sürecini tamamlayarak tescil alır. Bu modern uygulama, 31. maddenin 1928’deki iki aşamalı sürecinin çağdaş karşılığıdır.
1928’de Türk diş hekimliği akademik standartlarının korunması için konulan 31. madde, bugün uluslararası meslek hareketliliği çağında Türk hasta güvenliğinin ve mesleki kalitenin yasal güvencelerinden biri olmaya devam etmektedir.