Açıklama

Tababet Kanunu’nun 30. maddesi, Türkiye’de diş hekimliği mesleğini icra etmek ve diş hekimi unvanını taşıyabilmek için Türk olmak ve Türkiye’de diş hekimliği eğitimi veren kurumdan diploma almak şartını hükme bağlar. Madde, diş hekimliği mesleğinin ulusal nitelik ve akademik zemin esaslarını birlikte çerçeveler.

Maddenin öngördüğü iki temel koşul vardır: (i) Türk vatandaşlığı, (ii) Türkiye’deki bir diş hekimliği fakültesinden diploma. 1928’de ‘Türkiye Üniversitesi Diş Hekimliği Okulu’ olarak anılan kurum, bugün İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi başta olmak üzere Türkiye’deki tüm diş hekimliği fakültelerini kapsayacak şekilde yorumlanır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve YÖK’ün denklik yönetmeliği, diploma kabul çerçevesini günceller.

Türk vatandaşlığı şartı, Türk diş hekimliği mesleğinin ulusal çerçevede örgütlenmesi ilkesine dayanmaktadır. Ancak bu şart mutlak değildir: 77. madde çerçevesinde kazanılmış hakları tanınmış yabancı diş hekimleri ile ikili uluslararası anlaşmalar çerçevesinde istisnalar söz konusudur. Avrupa Birliği müktesebatına uyum çerçevesinde, AB ülkelerinden gelen diş hekimlerinin karşılıklı tanıma rejimi tartışmalıdır.

Yabancı ülkelerde eğitim alan Türk vatandaşlarının durumu 31. madde kapsamında düzenlenmekte; bu kişiler denklik süreçleri ve gerekirse sınav yoluyla meslek icra yetkisi kazanmaktadır. Sağlık Meslekleri Sınavı (STS), yurt dışı diş hekimliği diploması sahipleri için uygulanan modern sınav sürecidir.

3224 sayılı Türk Diş Hekimleri Birliği Kanunu, meslek icrasının denetimi ve oda kayıtları bakımından 30. maddeyi tamamlamaktadır. Diş hekimliği mesleği, oda üyeliği ve disiplin denetimi ile birlikte kurumsal güvence altına alınmıştır.

Danıştay ve Anayasa Mahkemesi, Türk vatandaşlığı şartının anayasanın 10. maddesindeki eşitlik ilkesiyle ve uluslararası sözleşmelerle çatışmayacak biçimde yorumlanması gerektiğini belirtmiştir. Türk vatandaşlığı kazanan kişilerin diplomalarının denkliğini almalarının önünde engel bulunmadığı; yalnızca vatandaşlık öncesi dönemde meslek yapma yetkisinin tartışmalı olacağı vurgulanmıştır.

Yargıtay, diploma sahipliğinin sahte veya hukuka aykırı biçimde elde edilmiş olması hâlinde 25. madde kapsamında diplomasız hekimlik yapma olarak değerlendirme yapabileceğini içtihat hâline getirmiştir. Aynı zamanda TCK’nın 204 ve 207. maddeleri uyarınca sahtecilik suçları gündeme gelir.

Güncel tartışma konularından biri, Türkiye’de açılmış olan vakıf üniversitesi diş hekimliği fakültelerinden mezun olanların Türk vatandaşı olmayan öğrencileri kapsayıp kapsayamayacağıdır. Sağlık Bakanlığı, yabancı uyruklu mezunların Türk vatandaşlığı kazanmadan veya 77. madde kapsamında kazanılmış hak elde etmeden meslek yapamayacağını vurgulamaktadır.

1928’de Türk Cumhuriyeti’nin ulusal tıp eğitimi politikasının bir parçası olarak konulan 30. madde, bugün de ulusal sağlık insan kaynağının yasal çerçevesini korumakta; aynı zamanda küreselleşen diş hekimliği mesleğinin Türkiye’ye entegrasyonunun kontrollü biçimde yürütülmesini sağlamaktadır. Madde, ulusal ve uluslararası standartların buluşma noktasıdır.