Tababet Kanunu 29. Madde
I.Diş tabibi, insan sağlığına ilişkin olarak, dişlerin, diş etlerinin ve bunlarla doğrudan bağlantılı olan ağız ve çene dokularının sağlığının korunması, hastalıklarının ve düzensizliklerinin teşhisi ve tedavisi ve rehabilite edilmesi ile ilgili her türlü mesleki faaliyeti icra etmeye yetkilidir. Diş tabipliğinin herhangi bir dalında münhasıran uzman olmak ve o unvanı ilan edebilmek için diş hekimliği fakültelerinden veya Sağlık Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarından alınmış bir uzmanlık belgesine sahip olmak şarttır.
II.Anayasa Mahkemesi’nin 25/2/2010 tarihli ve E.: 2008/17, K.: 2010/44 sayılı Kararı ile bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “…milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, kamunun sağlığına karşı suçlar,…” ibaresi iptal edilmiştir.
Sadeleştirilmiş Hali
Diş hekimi; insan sağlığına ilişkin olarak dişlerin, diş etlerinin ve bunlarla doğrudan bağlantılı olan ağız ve çene dokularının sağlığının korunması, hastalıklarının ve düzensizliklerinin teşhis ve tedavisi ile rehabilite edilmesiyle ilgili her türlü mesleki faaliyeti yapmaya yetkilidir. Diş hekimliğinin herhangi bir dalında sürekli biçimde uzman olmak ve o unvanı ilan edebilmek için; diş hekimliği fakültelerinden veya Sağlık Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarından alınmış bir uzmanlık belgesine sahip olmak şarttır.
Açıklama
Tababet Kanunu’nun 29. maddesi, diş hekimliği mesleğinin yetki alanını tanımlayan ve uzmanlık unvanının koşullarını düzenleyen temel hükümdür. Madde, diş hekimliğini hekimlik mesleğinden ayrı bir meslek olarak çerçeveler ve yetki sınırlarını ağız, diş ve çene bölgesi üzerinde yoğunlaştırır.
Madde, diş hekiminin faaliyet alanını üç temel kategoride tanımlar: (i) insan sağlığı açısından dişlerin, diş etlerinin ve bunlarla bağlantılı ağız-çene dokularının sağlığının korunması, (ii) bu bölgenin hastalıklarının ve düzensizliklerinin teşhis ve tedavisi, (iii) rehabilite edilmesi. Bu geniş yetki alanı, diş hekimliğinin preventif, kuratif ve rehabilitatif boyutlarını kapsar.
Uzmanlık unvanı bakımından madde, Bakanlık tarafından onaylanmış diş hekimliği fakültelerinden veya eğitim kurumlarından alınmış uzmanlık belgesini zorunlu kılar. Günümüzde Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği kapsamında yedi ayrı uzmanlık dalı tanınmaktadır: ağız-diş ve çene cerrahisi, ortodonti, pedodonti, periodontoloji, endodonti, protetik diş tedavisi ve restoratif diş tedavisi. Bu dallar Sağlık Bakanlığı ve Diş Hekimliği Fakülteleri tarafından yetkilendirilmektedir.
Madde; 3224 sayılı Türk Diş Hekimleri Birliği Kanunu, 1219 sayılı Kanun’un 8. maddesi (hekimler için uzmanlık), 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik ile birlikte uygulanır. Diş hekiminin yapabileceği müdahalelerin sınırı, 34. madde kapsamında hekimlerin diş çekme yetkisi ile de etkileşim hâlindedir.
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, diş hekiminin yetki alanını aştığı durumlarda (ör. çene cerrahisi dışında yüz estetiği yapma) 1219 sayılı Kanun’a aykırılık ve malpraktis sorumluluğunun birlikte doğabileceğini kabul etmektedir. Implant, ortognatik cerrahi ve ağız içi estetik gibi sınır durumlar, uzmanlık belgesi bulunmayan diş hekimleri tarafından yapıldığında 41. ve 42. madde kapsamında yaptırıma konu olmaktadır.
Danıştay içtihatları, Sağlık Bakanlığı’nın diş hekimliği uzmanlık dallarını belirleme ve genişletme yetkisini açıkça tanımakta; yeni uzmanlık dallarının tanınması, ikincil mevzuat kapsamında yapılan idari düzenleyici işlemlerle gerçekleştirilmektedir.
2014 sonrasında saç ekimi, yüz estetik uygulamaları ve dolgu uygulamalarının diş hekimleri tarafından yapılıp yapılamayacağı sorunu, 29. maddenin yetki alanı yorumu üzerinden tartışılmıştır. Sağlık Bakanlığı, bu tür işlemlerin ağız-diş ve çene cerrahisi uzmanlığı veya plastik cerrahi uzmanlığı gerektirdiğini vurgulamıştır.
KVKK 6. maddesi kapsamında diş hekimleri, hasta dişetleri ve çene tıbbi bilgileri özel nitelikli kişisel veri olarak saklamak ve işlemekle yükümlüdür. Dijital ortodontik planlama ve 3D baskı teknolojileri, 29. maddenin yetki alanını modern tıbbî uygulama bağlamına taşımıştır.
1928’de tıp ve diş hekimliğinin ayrı meslek olarak tanınmasının ilk ürünlerinden biri olan 29. madde, günümüzde yedi uzmanlık dallı modern diş hekimliği mesleğinin temel yetki çerçevesini sağlayan hükümdür. Madde, ağız-diş-çene sağlığının bir insan hakkı olarak korunmasını yasal güvence altına alır.