Açıklama

Tababet Kanunu’nun 44. maddesi, 34. maddede hekimler için tanımlanan diş hekimliği yapma yetkisinin aşılması veya 33, 35, 36, 37, 39 ve 40. madde hükümlerine aykırılık hâlinde diş hekimleri ve dişçilere yüz Türk Lirasından bin Türk Lirasına kadar idari para cezası uygulanmasını öngörür. Madde, diş hekimliği mesleğinin usuli ve etik yükümlülüklerinin genel idari yaptırım hükmüdür.

Atıf yapılan maddelerin içerikleri şunlardır: 34 (hekimin diş hekimliği yetkisi ve ruhsat zorunluluğu), 33 (mülga), 35 (reçete yetkisinin sınırı), 36 (bildirim yükümlülüğü), 37 (mülga), 39 (haksız unvan yasağı), 40 (reklam yasağı). Mülga maddeler (33, 37) hariç, diğer hükümlere aykırılık doğrudan 44. madde uyarınca idari para cezası sonucu doğurur.

Ceza, 70. madde uyarınca mahallin en büyük mülki amiri tarafından verilir. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu genel hükümleri uygulanır. İtiraz idari yargıda yapılır. Ceza miktarı her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.

Madde; 3224 sayılı Türk Diş Hekimleri Birliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde disiplin yaptırımları ile birlikte uygulanır. Yani aynı davranış hem idari para cezasına hem de disiplin soruşturmasına konu olabilir.

Uygulamada 44. madde en sık karşılaşılan ihlaller şunlardır: (i) reçete yetki sınırı aşımı (35. madde), (ii) muayenehane bildirim eksikliği (36. madde), (iii) haksız unvan kullanımı (39. madde), (iv) reklam yasağı ihlali (40. madde). Sosyal medya üzerinden yapılan reklamlar, 44. maddenin en yoğun uygulama alanı hâline gelmiştir.

Anayasa Mahkemesi kararlarında, 44. maddede yer alan 34, 36, 37, 39 ve 40. madde hükümlerinden bazılarının ibareleri iptal edilmiş; ancak genel çerçeve korunmuştur. İptal kararları, cezaların anayasal ölçülülük ilkesine uyum sağlaması amacını taşımaktadır.

Danıştay, 44. madde uyarınca verilen idari para cezalarının somut gerekçe içermesi gerektiğini; alt-üst sınır arasında ölçülü belirleme yapılmasını vurgulamaktadır. İhlalin niteliği, ağırlığı ve tekrar edilip edilmediği dikkate alınır.

Yargıtay, 44. madde kapsamındaki idari yaptırımların, diş hekimliği mesleğinin kalitesinin korunmasına hizmet ettiğini ve çift yaptırım yasağıyla çelişmediğini kabul etmektedir. İdari yaptırım ve disiplin cezası, farklı hukuki rejimlerdir.

3224 sayılı Türk Diş Hekimleri Birliği Kanunu çerçevesinde oda disiplin kurulları, 44. madde kapsamındaki ihlalleri ayrıca disiplin yaptırımlarıyla sonuçlandırmaktadır. Yazılı uyarı, kınama, para cezası ve geçici meslek men cezaları uygulanabilmektedir.

Sağlık Bakanlığı Reklam Yönetmeliği, 40. madde kapsamındaki reklam yasağının uygulama kurallarını ayrıntılı biçimde düzenlemekte; 44. maddenin pratik uygulama kapasitesini artırmaktadır.

KVKK kapsamında reklam yasağının ihlali (özellikle hasta görsellerinin rızasız paylaşımı), 44. maddenin yanı sıra 6698 sayılı Kanun’un da uygulanmasına yol açar.

1928’de diş hekimliği mesleğinin usuli denetimini sağlamak amacıyla konulan 44. madde, bugün Türkiye’de aktif diş hekimleri arasında en sık uygulanan idari yaptırım hükmüdür. Madde, mesleğin günlük pratiğinin etik ve hukuki çerçevesini sağlayan pratik uygulama normudur.