Açıklama

Tababet Kanunu’nun 62. maddesi, kanunun ‘Beşinci Fasıl: Hastabakıcı hemşireler’ başlıklı bölümünün girişini oluşturmakta olup, münhasıran hukuki bir hüküm içermemektedir. Madde, fasıl sonundaki maddeler olan 63, 65, 66, 67 ve 68 ile bir arada değerlendirilerek hastabakıcılık mesleğinin yasal çerçevesini oluşturan düzenlemelerin girişi niteliğindedir.

1928 tarihli kanunun bu faslı, o dönemde henüz çağdaş hemşirelik mesleğinin Türkiye’de kurumsallaşmasının başlangıç aşamasında olduğu gerçeğini yansıtır. Fasılda kullanılan ‘hastabakıcı hemşire’ kavramı, mesleğin ilk kuşak tanımına dayanmakta; bugün kullanılan ‘hemşire’ statüsünün erken bir biçimi olarak değerlendirilmektedir.

Günümüzde hemşirelik mesleği, 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu ile kapsamlı biçimde düzenlenmiştir. Bu kanun, hemşirelik eğitimini lisans düzeyine taşımış, uzman hemşirelik statüsünü tanımlamış ve mesleki yetki alanını ayrıntılı biçimde belirlemiştir. 6283 sayılı Kanun, 1219 sayılı Kanun’un 62 ve devamı maddelerini büyük ölçüde çağdaş içerikle ikame etmiş; ancak 1219 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri teknik olarak yürürlüktedir.

Hastabakıcılık, 1928’de kadınların meslek hayatına katılımını destekleyen sınırlı alanlardan biriydi. Fasılda kullanılan ‘kadın’ ibaresi, o dönemin sosyal yapısını ve mesleğin kadın ağırlıklı olarak kurumsallaşmasını yansıtır. Bugün hemşirelik mesleği cinsiyete bakılmaksızın her ikisine de açıktır; Anayasa’nın 10. maddesi eşitlik ilkesi gereği cinsiyet kısıtlaması anayasal olarak kaldırılmış sayılır.

Madde, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, Hemşirelik Yönetmeliği ve Sağlık Meslek Mensuplarının Yetki ve Görev Belgeleri Yönetmeliği ile birlikte yorumlanır. Türk Hemşireler Derneği, meslek temsilinin kurumsal merkezidir.

Fasıl içindeki 63. madde hemşirelik yapmak için gerekli belgeleri, 65. madde bildirim yükümlülüğünü, 66. madde mesleki yurt kurma hakkını, 67. madde yetkisiz faaliyet yaptırımını ve 68. madde yetki sınırı aşımının idari yaptırımını düzenler. 62. madde bu beş hükmün sistematik girişini oluşturur.

Mülga olan 64. madde, fasıldan çıkarılmış; hemşireliğin güncel yetki alanı 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu ile yeniden düzenlenmiştir. Bu nedenle 68. maddede atıf yapılan 64. madde, günümüzde 6283 sayılı Kanun’un paralel hükümleri çerçevesinde yorumlanmalıdır.

Teknik olarak 62. maddenin bağımsız hüküm içermemesi, kanun yazım tekniğinin dönemsel bir özelliğidir. Bugünkü kanun yazım anlayışında fasıl başlıkları ayrı bir madde numarası almaz; ancak 1928 Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin kanun düzenleme geleneğinde her başlık bir madde olarak numaralandırılabilmekteydi.

62. madde, fasıl sonundaki hükümlerin bağlam ve yorum çerçevesini sağlar ve hastabakıcı hemşirelerin mesleki örgütlenmesinin yasal temelini oluşturur. Madde, kendi başına bir hüküm oluşturmamakla birlikte, fasılın sistematik bütünlüğü açısından önemlidir ve hemşirelik mesleğinin hukuki evriminin tarihî kaydı niteliği taşır.

Günümüzde hastabakıcılık ve hemşirelik statüleri farklı mesleki kategoriler olarak değerlendirilmektedir. Hemşire lisans eğitimli profesyonel bir sağlık meslek mensubu iken, hastabakıcı kavramı günümüz mevzuatında sağlık teknisyeni veya yardımcı sağlık personeli niteliğinde yorumlanabilmektedir. Bu kavramsal ayrım, 62 ve devamındaki maddelerin modern uygulamasının karmaşıklığını yansıtır.