TMK 451. Madde
(1) Ayırt etme gücüne sahip olan vesayet altındaki kişi, vasinin açık veya örtülü izni veya sonraki onamasıyla yükümlülük altına girebilir veya bir haktan vazgeçebilir.
(2) Yapılan işlem diğer tarafın belirlediği veya başvurusu üzerine hâkimin belirleyeceği uygun bir süre içinde onanmazsa, diğer taraf bununla bağlı olmaktan kurtulur.
(3) b. Onamamanın sonucu
TMK 451. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 394 üncü maddesini karşılamaktadır. Maddenin kenar başlıklarıiçeriğiyle uygun hâ le getirilmiştir. Yürürlükteki maddenin ikinci fıkrasının son cümlesindeki “vasi icazet vermezse, o tasarruf hükümsüz kalır” şeklindeki ifade, maddede yapılan işlemin on ama ya kadar sadece vesayet altındaki kişi hakkında etkisiz olduğunu belirtmek üzere, işlem onanmazsa “diğer taraf bununla bağlıolmaktan kurtulur” şeklinde düzeltilmiştir.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 451. maddesi, vesayet altındaki kişinin kendi başına yapabileceği işlemleri düzenleyen ve tam ehliyetsizlik ile tam ehliyet arasındaki grinin kapsamını belirleyen hükümdür. Madde, ayırt etme gücüne sahip vesayet altındaki kişinin, kendisine sürekli olarak serbest bırakılmış paralarla günlük ihtiyaçları karşılayabileceğini ve karşılıksız kazanmada bulunabileceğini (örneğin bağış ve vasiyet kabulü gibi) hükme bağlar.
Günlük ihtiyaçların karşılanması, mütevazi alışveriş, yemek-içecek, ulaşım, kırtasiye, kişisel bakım gibi kalemlerdir. Vesayet altındaki kişiye vasi tarafından belirli aralıklarla serbest harcama parası bırakılır; bu para üzerinde kişi bağımsız tasarruf edebilir. Bu düzenleme, kişinin kendi ayakları üzerinde durabilmesini, basit iradesini kullanabilmesini ve toplumsal hayata entegre kalabilmesini sağlar; tam edilgenlik sürecini önler.
Karşılıksız kazanmalarda kişinin kabul yetkisi vardır. Küçüğe doğum günü hediyesi olarak bir bisiklet verildiğinde, kısıtlı akrabasından bağış kabul ettiğinde, vasiyet alacaklısı olarak bir taşınmazın kendisine bırakıldığında bu kazanmaları kişi kendi başına kabul edebilir. Çünkü bu tür işlemler tek yönlü yarar sağlar; herhangi bir borç altına girmeyi gerektirmez. Bu yönüyle koruma amacına ters düşmez.
Ancak karşılıksız kazanım ret yetkisi aynı biçimde değildir. Ret, malvarlığını azaltıcı sonuç doğurabileceğinden (örneğin borca batık mirasın reddi kabul gibi sonuç doğurabilir), vasi veya mahkeme müdahalesi gerekir. Aynı şekilde kazanımla bağlı yükümlülükler (yüklemeli bağış, mükellef vasiyet) söz konusuysa, artık tek taraflı bir yarar değil karşılıklı bir işlem oluşur ve vasinin icazeti aranır.
Uygulamada TMK 451, vesayet altındaki kişinin günlük insanî deneyimlerinin devam ettirilmesinde hayatî önemdedir. Kişinin çocuk parkına gidip dondurma alması, bayram harçlığı alıp harcaması, sevgililer günü hediyesi alması bu kapsamdadır. Yargıtay, vasinin bu tür mikro işlemlere müdahalesini gereksiz paternalizm olarak değerlendirmektedir. Madde, vesayet hukukunun insan onuru ve özerklik temelli uygulanmasını sağlayan pratik bir özgürlük alanı tanımlar.