TMK 628. Madde
(1) Resmî deftere göre kabul edilen miras, mirasçıya sadece deftere yazılmış borçlarla geçer.
(2) Bu suretle mirasın geçmesi, mirasın açıldığı tarihten başlayarak hüküm ifade eder.
(3) Mirasçı, mirasbırakanın deftere yazılmış olan borçlarından hem tereke malları, hem kendi malvarlığı ile sorumludur.
TMK 628. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 568 inci maddesini karşılamaktadır. Madde İsviçre Medenî Kanununun 589 uncu maddesindeki aslıgöz önünde tutulmak suretiyle üçfıkra hâ line getirilmiş ve arılaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.
Açıklama
TMK Madde 628, resmî deftere göre kabul edilen mirasta mirasçının yalnızca deftere yazılmış borçlardan sorumlu olacağını düzenleyerek mirasçıya terekenin borç durumunu önceden görme ve sorumluluğunu sınırlama imkânı tanır. Hüküm, resmî defter tutulmasını isteme hakkını düzenleyen TMK m.619 ve devamı ile bütünleşir; deftere yazdırılmayan alacaklardan sorumluluğu gösteren TMK m.629 ve kefalet borçlarını düzenleyen TMK m.630 ile birlikte resmî defter rejiminin sorumluluk boyutunu oluşturur. Gerekçeye göre madde eski Kanun’un 568. maddesini karşılamakta olup İsviçre Medenî Kanunu’nun 589. maddesi göz önünde tutularak üç fıkraya getirilmiş, hüküm değişikliği yapılmadan dilde sadeleştirilmiştir. Resmî defter, mirasçının bilinçli bir karar vermesini sağlayan koruyucu bir araçtır.
Maddenin uygulanmasında, mirasçı terekeyi resmî deftere göre kabul ettiğinde miras kendisine yalnızca deftere yazılmış borçlarla geçer; deftere yazılmamış borçlardan ise kural olarak TMK m.629 çerçevesinde sorumlu olmaz. İkinci fıkra uyarınca bu suretle mirasın geçmesi, kabul tarihinden değil, mirasın açıldığı, yani mirasbırakanın öldüğü tarihten itibaren hüküm ifade eder; böylece resmî defter sürecinin geçmişe etkili olduğu kabul edilir. Üçüncü fıkra ise sorumluluğun kapsamını gösterir: mirasçı, deftere yazılmış borçlardan hem tereke malları hem de kendi kişisel malvarlığıyla sorumludur. Bu, resmî deftere göre kabulün mirası reddetmekten farklı olduğunu ortaya koyar; mirasçı borçlardan kurtulmaz, yalnızca bunların kapsamını deftere yazılanlarla sınırlayarak öngörülemeyen borçlara karşı korunur. Böylece mirasçı, terekenin gerçek mali durumunu bilerek sorumluluk üstlenir.
Bu düzenlemenin sonucunda mirasçı, deftere yazılmış borçlardan tam ve kişisel sorumluluk taşırken, deftere hiç yazılmamış borçlardan kural olarak korunur; resmî defter böylece sorumluluğu öngörülebilir kılar. Yargıtay’ın ilgili Hukuk Dairesi kararlarında, resmî deftere göre kabul hâlinde mirasçının sorumluluğunun deftere yazılan borçlarla sınırlı olduğu ve bu kabulün mirasın açıldığı tarihten itibaren hüküm doğurduğu vurgulanır. Somut bir örnek: terekenin borç durumundan emin olamayan bir mirasçı, sulh mahkemesinden resmî defter tutulmasını ister; deftere 100.000 TL borç yazılır ve mirasçı bu kabulden sonra ortaya çıkan, deftere yazılmamış 40.000 TL’lik bir borçtan kural olarak sorumlu tutulamaz, yalnızca deftere yazılı 100.000 TL’den hem tereke hem kişisel malvarlığıyla sorumlu olur. TMK Madde 628 böylece mirasçıyı sürpriz borçlara karşı korur.