TMK 803. Madde
(1) İntifa hakkı sahibi, hakkın konusu olan malı zilyetliğinde bulundurma, yönetme, kullanma ve ondan yararlanma yetkilerine sahiptir.
(2) İntifa hakkı sahibi, bu yetkilerini kullanırken iyi bir yönetici gibi özen göstermek zorundadır.
TMK 803. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 727 nci maddesini karşılamaktadır. Madde, iki fıkra hâ linde kaleme alınmıştır. Birinci fıkrada, intifa hakkısahibinin, malızilyetliğinde bulundurma, yönetme, kullanma ve yararlanma yetkileri düzenlenmiş; ikinci fıkrada da, intifa hakkısahibinin bu yetkilerini kullanırken göstereceği özenin ölçüsü, “iyi bir yönetici gibi” şeklinde açıklanmıştır.
Açıklama
TMK Madde 803, intifa hakkı sahibinin hak konusu mal üzerindeki yetkilerini ve özen yükümlülüğünü genel olarak düzenler. İki fıkra hâlinde kaleme alınan hüküm, intifa hakkının içeriğini oluşturan çekirdek yetkileri tanımlayarak bu sınırlı ayni hakkın kapsamını ortaya koyar. Düzenleme, intifa hakkının kuruluşunu düzenleyen TMK m. 794 ve devamı maddelerle, doğal ürünlerin aidiyetini belirleyen m. 804, dönemsel gelirleri düzenleyen m. 805 ve sorumluluğu öngören m. 800 ile sistematik bir bütün oluşturur. Maldan yararlanma yetkisinin sınırlarını çizen bu hüküm, intifa hakkını kullanma hakkından (TMK m. 823) ayıran temel ölçütü de içerir.
Maddenin işleyişinde intifa hakkı sahibine geniş bir yetki demeti tanınır. Birinci fıkraya göre hak sahibi, malı zilyetliğinde bulundurma, yönetme, kullanma ve ondan yararlanma yetkilerine sahiptir; bu dört yetki birlikte, mülkiyetin neredeyse tüm fiilî içeriğini intifa hakkı sahibine aktarır, geriye malikte yalnızca çıplak mülkiyet kalır. İkinci fıkra ise bu geniş yetkiyi dengeleyen yükümlülüğü getirir: intifa hakkı sahibi, yetkilerini kullanırken iyi bir yönetici gibi özen göstermek zorundadır. Bu ölçüt, malın özünü koruyacak biçimde basiretli ve dikkatli bir kullanımı emreder; hak sahibi maldan yararlanırken onu tüketemez veya tahrip edemez. Özen yükümü, intifa hakkının malın özünü saklı tutarak yalnızca semerelerinden yararlanmaya dayanan yapısının doğal sonucudur.
Bu yükümlülüğün ihlali, intifa hakkı sahibinin TMK m. 800 uyarınca malın yok olmasından veya değerinin azalmasından sorumlu tutulmasına yol açar; ayrıca malik, m. 807 çerçevesinde itiraz ve m. 808 uyarınca güvence isteyebilir. Dolayısıyla TMK Madde 803’teki iyi yönetici özeni, sonraki koruma hükümlerinin ölçü normunu oluşturur. Örneğin bir meskenin intifa hakkı sahibi, taşınmazı bakımsız bırakarak değer kaybına uğratırsa veya kullanım amacını saptırırsa, malik hem itiraz hakkını kullanabilir hem de oluşan zararın tazminini talep edebilir. Yargıtay’ın ilgili Hukuk Dairesi de iyi bir yönetici gibi özen ölçütünün, malın olağan kullanımının ötesine geçen tahripkâr davranışları kapsadığını ve hak sahibinin bu ölçüte uymak zorunda olduğunu istikrarlı biçimde benimsemektedir.