TMK 146. Madde
(1) Mutlak butlan davası, Cumhuriyet savcısı tarafından re’sen açılır.
(2) Bu dava, ilgisi olan herkes tarafından da açılabilir.
TMK 146. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 113 üncü maddesini karşılamaktadır. Maddede sadece dava açma hakkıdeğil aynızamanda Cumhuriyet savcıları için böyle bir davayıaçma, görev olarak düzenlenmişolduğundan kenar başlık “Dava açma görevi ve hakkı” şeklinde değiştirilmiştir. Madde iki fıkra hâ line getirilmiştir. Birinci fıkrada Cumhuriyet savcıları bakımından dava açma görevi, ikinci fıkrada ilgililer bakımından dava açma hakkıdüzenlenmiştir.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 146. maddesi, mutlak butlan davasını kimlerin açabileceğini düzenlemektedir. Mutlak butlan davası; Cumhuriyet savcısı tarafından re’sen açılır. Bu dava, bunun yanı sıra ilgisi olan herkes tarafından da açılabilir.
Cumhuriyet savcısının re’sen dava açma yetkisi, mutlak butlanın kamu düzeniyle ilgisini yansıtmaktadır. Devlet; çok eşli, yakın akraba veya tam anlamıyla irade yoksunluğu içinde yapılan evliliklerin hukuken sonuç doğurmaması için müdahale yetkisini elinde bulundurmaktadır. Bu yaklaşım, evliliğin yalnızca özel bir ilişki olmadığını, aynı zamanda toplumsal düzeni ilgilendiren bir kurum niteliğinde olduğunu ortaya koymaktadır.
“İlgisi olan herkes” ifadesi geniş yorumlanmaktadır. Mirasçılar, alacaklılar, üçüncü kişiler ve toplumun genel çıkarlarını temsil etme kapasitesindeki kuruluşlar bu kapsamda değerlendirilebilir. Ancak salt merak ya da dolaylı etkilenme yeterli olmayıp, somut bir hukuki menfaatin varlığı aranmaktadır. Davayı açma hakkı ölümle geçmez; ancak mirasçılar açılmış olan davayı sürdürebilir. Mahkeme, tarafların talebiyle bağlı kalmaksızın mutlak butlan halinin varlığını re’sen araştırmak durumundadır.