TMK 902. Madde
(1) İpotekli borç senedinin güvencesi olan taşınmazın devrine veya bölünmesine ilişkin sonuçlar hakkında ipotek hükümleri uygulanır.
TMK 902. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 816 ncımaddesini karşılamaktadır. İpotekli borçsenedine konu taşınmazın temliki ve ya bölünmesi hâlinde nasıl bir işlem yapılacağıhususu, bu konuda ipotekle ilgili hükümlere yoll ama yapılarak düzenlenmiştir.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu m.902, ipotekli borç senedinin güvencesi olan taşınmazın devri veya bölünmesi hâlinde uygulanacak hukukî rejimi belirleyen bir yollama hükmüdür. Hüküm, bu durumlarda ortaya çıkan sonuçlar hakkında ayrı ve bağımsız bir düzenleme getirmek yerine, ipoteğe ilişkin kuralların uygulanacağını öngörür. Bu teknik tercih, ipotekli borç senedinin esasen bir ipotek temeline dayanması ve taşınmaz güvencesinin işleyişi bakımından ipotekle aynı mantığı paylaşması nedeniyle isabetlidir. Yollama yapılan başlıca hükümler, ipotekli taşınmazın bölünmesini düzenleyen TMK m.889 ile borcun nakli ve bildirimine ilişkin m.888 ve m.890 hükümleridir. Böylece kanun koyucu, tekrara düşmeden tutarlı bir güvence rejimi kurmuştur. Yollama tekniği, ipotekli borç senedi ile ipotek arasındaki yapısal yakınlığı yansıtır ve iki kurum bakımından yeknesak bir uygulamayı güvence altına alır.
Uygulama mekanizması, yollama yoluyla ipotek hükümlerinin somut olaya taşınmasıyla işler. İpotekli borç senedine konu taşınmazın bir kısmı devredilir veya taşınmaz birden fazla parsele bölünürse, m.889 uyarınca rehin yükü, aksine anlaşma yoksa parsellere değerleri oranında tapu idaresince re’sen dağıtılır. Bu dağıtımı kabul etmeyen alacaklı, dağıtımın kesinleşmesinin tebliğinden itibaren bir ay içinde yazılı bildirimde bulunarak alacağın bir yıl içinde ödenmesini isteyebilir. Taşınmazın yeni malike devri hâlinde ise borcun yüklenilmesi ve eski borçlunun borçtan kurtulması bakımından ipoteğe ilişkin bildirim ve süre kuralları aynen geçerli olur. Bu sayede ipotekli borç senedi hamili, taşınmazdaki değişikliklere karşı ipotek alacaklısıyla eşdeğer bir korumaya kavuşur.
Hükmün uygulanmasında sonuç, ipotekli borç senedi alacaklısının güvencesinin taşınmaz devri veya bölünmesiyle zayıflamamasıdır. Yollama nedeniyle alacaklı, ipotekte tanınan tüm koruyucu mekanizmalardan, özellikle değer oranında dağıtım ve süreli ödeme talep hakkından yararlanır. Yargıtay’ın ipotekli taşınmazın bölünmesi ve devrine ilişkin içtihadı, bu yollama sayesinde ipotekli borç senedi bakımından da geçerli kabul edilir. Somut örnek: ipotekli borç senediyle yüklü bir taşınmaz iki parsele ifraz edilirse, rehin yükü m.889’a yapılan yollama gereği parsellere değerleri oranında dağıtılır; dağıtımı yetersiz bulan senet hamili, kesinleşmenin tebliğinden itibaren bir ay içinde yazılı bildirimle TMK Madde 902 üzerinden devreye giren ipotek rejimine dayanarak alacağının bir yıl içinde ödenmesini borçludan isteyebilir.