TMK 999. Madde
(1) Özel mülkiyete tâbi olmayan ve kamunun yararlanmasına ayrılan taşınmazlar, bunlara ilişkin tescili gerekli bir aynî hakkın kurulması söz konusu olmadıkça kütüğe kaydolunmaz.
(2) Tapuya kayıtlı bir taşınmaz, kayda tâbi olmayan bir taşınmaza dönüşürse, tapu sicilinden çıkarılır.
TMK 999. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 912 inci maddesini karşılamaktadır. Hüküm değişikliği yoktur.
Açıklama
TMK Madde 999, özel mülkiyete tâbi olmayan ve kamunun yararlanmasına ayrılan taşınmazların kural olarak tapu kütüğüne kaydedilmeyeceğini düzenler. Birinci fıkraya göre yollar, meralar, kıyılar, parklar gibi kamunun ortak kullanımına özgülenmiş taşınmazlar, bunlara ilişkin tescili gerekli bir aynî hakkın kurulması söz konusu olmadıkça kütüğe kaydolunmaz. Bu hüküm, tapu siciline kaydedilecek taşınmazları sayan TMK m.998’in karşıt yüzünü oluşturur; m.998 nelerin kaydedileceğini, TMK Madde 999 ise nelerin kayıt dışı kalacağını gösterir. Düzenleme, kamu malları rejimiyle özel mülkiyet rejimini birbirinden ayırarak sicilin kapsamını netleştirir ve kamuya açık alanların özel mülke konu edilmesini engeller.
Uygulamada bu madde, bir taşınmazın hukuki niteliğinin zaman içinde değişebileceğini de dikkate alır. İkinci fıkra uyarınca, tapuya kayıtlı bir taşınmaz, kayda tâbi olmayan bir taşınmaza dönüşürse tapu sicilinden çıkarılır; örneğin özel mülkiyetteki bir arazinin kamulaştırma ya da tahsis yoluyla yola veya yeşil alana dönüştürülmesi hâlinde kayıt terkin edilir. Buna karşılık, kamuya ait bir taşınmaz üzerinde tescili gerekli bir aynî hak (örneğin üst hakkı veya irtifak) kurulacaksa, bu hakkın sicilde gösterilmesi için sınırlı ölçüde kayıt yapılabilir. Tapu müdürlüğü, taşınmazın niteliğini ve tahsis durumunu gözeterek kayıt veya terkin işlemini yürütür; kamunun ortak kullanımındaki yerlerin zilyetlikle ya da zamanaşımıyla kazanılamayacağı esası bu düzenlemenin temelinde yer alır.
Hükmün sonucu, kamuya ait ve herkesin yararlanmasına açık taşınmazların özel mülkiyete konu edilememesi ve bu yöndeki tescillerin geçersiz sayılmasıdır. Yargıtay’ın taşınmaz ve kadastro uyuşmazlıklarına bakan daireleri ile Hazine’nin taraf olduğu davalarda, kıyı, mera ve yol gibi yerlerin özel mülke geçirilemeyeceği, bu nitelikteki yerlere ilişkin tapu kayıtlarının iptal edileceği istikrarlı biçimde kabul edilmektedir. Somut örnek olarak, kadastro çalışması sırasında yanlışlıkla özel kişi adına tescil edilen bir kıyı şeridi veya kamu yolu, Hazine veya ilgili idarenin açacağı tapu iptali davasıyla sicilden çıkarılır. Böylece TMK Madde 999, kamu mallarının korunması ilkesini sicil düzeyinde güvence altına alır.