bb) Teklifin yapılması ile kabulü arasındaki değişiklikleri beyan yükümlülüğü
Madde ListesiTTK 1443. Madde
(1) Teklifin yapılması ile kabulü arasındaki değişiklikler hakkında sözleşmenin yapılması sırasındaki beyan yükümlülüğüne ilişkin madde hükümleri kıyas yoluyla uygulanır.
TTK 1443. Madde Gerekçesi
Teklifin yapılması ile kabulü arasındaki değişikliklere ilişkin olarak 6762 sayılı Kanununda herhangi bir düzenleme mevcut değildir. Ancak, teklif de bulunan kimse tarafından beyanda bulunulduktan, ancak söz konusu teklif henüz sigortacı tarafından kabul edilmeden önce sigortacının sözleşmeyi yapıp yapmamasına veya farklı şartlarla yapmasına etki edebilecek konularda değişiklikler olabilir. Bu durumda sigorta ettiren sözleşme öncesi beyan yükümlülüğü gereği gibi yerine getirmiştir. Ancak, henüz sözleşme kurulmamış olduğundan da sözleşmenin devamı sırasındaki beyan yükümlülüğü doğmamıştır. Tasarının bu maddesi ise, 6762 sayılı Kanunun bu konuda eksikliğini gidermek amacıyla hazırlanmıştır.
Açıklama
TTK Madde 1443, sigorta sözleşmesinin teklif aşamasında ortaya çıkan hukuki bir boşluğu doldurarak, teklif ile kabul arasındaki dönemde meydana gelen değişiklikleri düzenler. Madde, Türk Borçlar Kanunu’nda yer alan sözleşme öncesi beyan yükümlülüğü ilkelerine kıyasen başvurarak, bu ara dönemdeki riskli durumları minimize etmeyi amaçlamaktadır. 6762 sayılı eski Sigorta Kanunu’nda boşluk bulunan bu alan, yeni TTK’da açıkça ele alınmış olup, sigorta ettiren tarafından teklifin yapılmasından sigortacının kabulüne kadar geçen sürede meydana gelen maddi değişikliklerin bildirilmesi zorunluluğu getirilmiştir. Bu düzenleme, sigortacının riski doğru şekilde değerlendirebilmesini ve koşulları uygun bir şekilde belirleyebilmesini sağlamaktadır.
TTK Madde 1443’te öngörülen mekanizmaya göre, sigorta ettiren teklif aşamasında beyan ettiği gerçeklerin daha sonra değişmesi halinde, bu değişiklikleri derhal sigortacıya bildirmekle yükümlü kılınmıştır. Örneğin, yangın sigortası için teklif verilen bir bina için, teklif ile kabul arasında kullanım şeklinin değiştirilmesi, ek tehlike oluşturan tesisatların yerleştirilmesi veya yapısal değişiklikler yapılması gibi durumlar bu kapsamdadır. Sigorta ettiren bu değişiklikleri gizlerse, sözleşme öncesi beyan yükümlülüğü ihlalinin sonuçlarına tabi olur. Bildirme yükümlülüğü, teklifin reddi ile sona erer; kabul edilmesi halinde ise sözleşme devamında geçerli olan beyan yükümlülüğüne dönüşür.
Bu yükümlülüğün ihlali, sigortacıya sözleşmeden dönme veya koşulları değiştirme hakkı verir. TTK’nın ilgili hükümleri çerçevesinde, sigorta ettiren tarafından teklif ile kabul arasında yapılan maddi değişikliklerin bilinçli olarak gizlenmesi, sözleşmenin geçersiz kılınması veya tazminat talebinin reddedilmesi sonucunu doğurabilir. Yargıtay içtihadı, bu ara dönemde oluşan risklerdeki önemli artışları sigortacının korunması gereken hukuki çıkarlarının başında saymaktadır.