TTK 1462. Madde
(1) Sigorta bedeli, sigorta değerinden az olduğu takdirde, sigorta edilmiş menfaatin bir kısmının zarara uğraması hâlinde sigortacı, aksine sözleşme yoksa, sigorta bedelinin sigorta değerine olan oranına göre tazminat öder.
TTK 1462. Madde Gerekçesi
Tazminat sigortalarında esas, sigortanın sigorta değeri üzerinden yapılması, diğer bir ifade ile sigorta bedeli ile sigorta değerinin birbirine eşit olmasıdır. Ancak sigorta bedeli ile sigorta değeri arasında fark olması bilerek veya bilmeyerek meydana gelebilir ki bu halde eksik sigortadan bahsedilir. 6762 sayılı Kanunun 1288 inci maddesinde yer alan eksik sigortaya ilişkin düzenleme, Tasarının bu maddesinde de temel olarak korunmuştur. Ancak, maddede 6762 sayılı Kanunun 1288 inci maddesinin ikinci fıkrasına yer verilmemiştir. Şöyle ki, eksik sigortada sigortacı özellikle sigorta ettiği rizikonun bir kısmının sigorta ettiren üzerinde kalmasını istemiş olabilir. Ayrıca, genel hukuk ilkeleri çerçevesinde, taraflar yapmış oldukları sözleşmeyi ancak karşılıklı iradeleri ile değiştirebilir veya sona erdirebilir. Bu nedenle, devam eden sözleşmenin tek taraflı bir irade beyanı ile değiştirilebilmesi de menfaatler dengesi açısından uygun görülmemiştir.
Açıklama
TTK Madde 1462, tazminat sigortalarında sigorta bedeli ile sigorta değeri arasındaki uyumsuzluk hallerini düzenlemektedir. Maddenin birinci fıkrası eksik sigorta durumunu ele almakta, sigorta bedelinin sigorta değerinden düşük olması halinde sigortacının sorumluluğunu orantılı bir şekilde sınırlamaktadır. Bu düzenleme Türk Borçlar Kanunu’nun genel tazminat ilkeleri ve TTK’nın diğer sigorta hükümleriyle uyumlu şekilde hazırlanmıştır. Maddenin amacı, sigortalanan menfaatin gerçek değerinin tam olarak karşılanması ilkesine uygun düzen sağlamaktır.
TTK Madde 1462 uyarınca, eksik sigorta durumunda sigortacı, sigortayı yapan kişi ile aralarında aksi yönde bir sözleşme bulunmadıkça, orantılılık ilkesine göre hareket eder. Örneğin, beş milyon lira değerindeki bir konutun sadece üç milyon lira ile sigortalanması halinde, kısmen zarar oluşsa bile sigortacı, tazminat talebini (zarar miktarı × sigorta bedeli / sigorta değeri) formülüyle hesaplamaktadır. Bu mekanizma, sigortacıyı eksik sigorta nedeniyle uğrayabileceği finansal risklere karşı korurken, aynı zamanda sigorta sözleşmesi hükümlerinin dürüstlükle uygulanmasını sağlamaktadır.
Madde hükmüne aykırı davranış, sigortacının rızasız olarak sigortalı menfaatin bir kısmını sigorta etmemiş olması anlamına gelir ve bu durumda sigorta etmeyeni sorumlu tutmayı amaçlar. Yargıtay kararlarında, eksik sigorta halinde meydana gelen zarar için sigortacının yalnızca orantılı tutarın ödenmesini kabul etmektedir. Örneğin, tam değeri on milyon olan malın yüzde altmış oranında sigortalanması halinde, oluşan zarar da yüzde altmış oranında karşılanır.