Açıklama

TTK Madde 1469, sigorta ilişkisinin dinamik yapısına uyum sağlayan önemli bir düzenlemedir. Bu madde, sigortacıya sigorta süresi içinde sigortalanan menfaatin değerini inceleme hakkı tanıyarak, sigorta edilen çeşitli mallarda meydana gelebilecek değer değişikliklerini kontrol etme imkanı vermektedir. Maddenin hukuki dayanağı TTK’nın genel sigorta ilkeleriyle, özellikle de sigortalı menfaatin gerçek değerine uygun teminat sağlanması ilkesiyle doğrudan bağlantılıdır. Eski mevzuattan farkla, “dilediği zaman” yerine “sigorta süresi içinde” sınırlandırması, sigortalının makul beklentilerini ve özel yaşamının gizliliğini koruma amacını yansıtmaktadır.

Pratik uygulamada, sigortacı bu inceleme hakkını kullanırken sigortalıya önceden makul bir bildirim sunmalı ve incelemeyi sigorta süresi boyunca gerçekleştirmelidir. Örneğin, bir ev sigortasında sigortacı, menfaatin değerindeki değişimi kontrol etmek amacıyla belirli aralıklarla değerlendirme yapabilir. Tersine, hasarlı olaydan sonra gerçekleştirilen incelemeler, hasar tespit prosedürüne dâhil olmakla birlikte bu madde kapsamında değerlendirilmez. İnceleme sırasında sigortacı, taşınır ve taşınmaz malların fiziksel durumunu, onarımlarını ve değer artış veya azalışlarını inceleyebilir.

Sigortacının inceleme hakkını suistimal etmesi veya makul olmayan şekilde kullanması durumunda, sigortalı İcra ve İflas Kanunu hükümleri çerçevesinde haklarını koruyabilir ve gerekli hallerde manevi tazminat talep edebilir. TTK Madde 1469’un uygulanması sırasında ortaya çıkan uyuşmazlıklarda, mahkemeler sigortacının inceleme hakkının sınırlarını ve sigortalının makul gizlilik beklentisini birlikte değerlendirmektedir. Bu dengeleme, sigorta sözleşmesinin güven ilişkisini korurken, sigortacının hukuki korunmasını da sağlamaktadır.