TTK 1470. Madde
(1) Sigorta edilen menfaatin sahibinin değişmesi hâlinde, aksine sözleşme yoksa, sigorta ilişkisi sona erer.
TTK 1470. Madde Gerekçesi
Menfaat sahibi değişikliği ilgili olan Tasarının bu maddesi ile mevcut sistem tamamıyla tersine çevrilmiştir. 6762 sayılı Kanunun 1303 üncü maddesinde sigortalı malın sahibinin değişmesi matlabı altında yapılan düzenlemeye göre, aksine sözleşme yoksa menfaat sahibi değişikliğinde sözleşme ilişkisi devam ederken, Tasarı da aksine sözleşme yoksa sözleşme ilişkisinin son bulacağı kabul edilmiştir. Temeldeki bu değişikliğin nedeni ise sigorta uygulamalarıdır. Uygulamada, bir çok sigorta genel şartında ya da özel şartlarla 6762 sayılı Kanunun 1303 üncü maddesinde uygulama zaten tersine çevrilmiş durumdadır. Bu nedenle de Tasarının bu maddesi ile uygulamadaki durumun Kanunlaştırılması istenmiştir. Ayrıca, sigortalı şahsındaki değişiklik sigortacı açısından da önem arz edebilir. Menfaat sahibi değişikliği sigortacı yönünden sübjektif ya da objektif riziko ağırlaşması niteliğinde olabilir. Riski taşıyan ise sigortacıdır. Bu nedenle ilke olarak menfaat sahibi değişikliklerinde sözleşme ilişkisinin son bulacağı kabul edilirken taraflara da aksine sözleşme yapabilme imkânı tanınmıştır.
Açıklama
TTK Madde 1470, sigorta sözleşmesinde menfaat sahibinin değişmesi durumunu düzenlemektedir. Bu hüküm, Türk Borçlar Kanunu’ndaki genel sözleşme ilkeleri ile sigorta hukuku özel hükümlerinin kesişim noktasını oluşturur. Maddenin temel amacı, sigortalı malın mülkiyetinin veya üzerinde hak sahibinin değişmesi halinde sigorta ilişkisinin devamına ilişkin belirsizliği ortadan kaldırmaktır. Önceki 6762 sayılı Kanun’da aksine sözleşme yoksa sözleşmenin devam ettiğine dair düzenleme, uygulamada sigortacılar tarafından genel ve özel şartlarla tersine çevrilmiş olması nedeniyle TTK Madde 1470 ile kanunlaştırılmış ve yeni sistemde aksine sözleşme bulunmadıkça sigorta ilişkisinin sona ereceği öngörülmüştür.
Uygulamada TTK Madde 1470 uyarınca, sigortalı malın sahibinin değişmesi halinde taraflar aksine bir anlaşma yapmadıkça sigorta sözleşmesi otomatik olarak sona erer. Örneğin, gayrimenkule sigorta yaptıran kişinin mülkünü satması durumunda, yeni malik ile sigortacı arasında yeni bir sözleşme yapılması gerekir. Bununla birlikte, taraflar sigorta ilişkisinin devamını kararlaştırabilir ve bu durumda menfaat sahibi değişikliğine rağmen sözleşme hükümleri yürürlükte kalır. Sigortacı açısından bu düzenleme, riskin değiştiği hallerde sözleşmenin otomatik sonlanmasıyla kontrol mekanizmasını sağlamaktadır.
TTK Madde 1470’in ihlali sonucunda, menfaat sahibi değişmesine rağmen eski malik tarafından ödenen primlerin tazminat talep edilmesi halinde sigortacı değişim nedeniyle ödeme yükümlülüğünü reddetme hakkına sahiptir. Yargıtay içtihadı bu maddeyi sigortacının menfaat sahibini değiştirerek sözleşmeden kaçmak istememesi koşuluyla, değişim sonrası sigorta korumasının sağlanması gerektiği yönünde yorumlamıştır. Dolayısıyla yeni malik kendini sigorta ettirmediği sürece, zarar sigortacı tarafından ödenmez.