Anayasa Madde 34
(1) (Değişik: 3/10/2001-4709/13 md.)
(2) Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir.
(3) Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlığın ve genel ahlâkın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla ve kanunla sınırlanabilir.
(4) Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunda gösterilir.
Danışma Meclisi Gerekçesi
Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı Düşünceyi açıklama hürriyetinin icrası niteliğindeki diğer bir hakda kişilerin bir araya gelerek toplantı veya gösteri yürüyüşü düzenleyebilmeleri hakkıdır. Bu hürriyetin de mevcudiyeti, toplantı yahut gösteri yürüyüşünün izin şartına bağlanmamasını gerektirmektedir. Toplantı veya gösteri yürüyüşünün silahsız ve saldırısız olması bu hakkın kullanılabilmesinin ilk şartıdır. Maddenin birinci fıkrası ile bu hususlar hüküm altına alınmış bulunmaktadır. Bu hürriyetin kullanılmasında uyulacak şekil, şart ve usulleri kanun gösterecek; yani hakkın kullanılması bir kanunî düzenlemeye bağlanacaktır. Bir toplantı yahut gösteri yürüyüşünün, kanunda belirtilen sebeplerden biriyle ertelenmesi halinde erteleme süresi iki ayı geçemeyecektir. Bu hürriyet konusunda, genel sınırlama nedenleri dışında özel sınırlama nedenleri öngörülmemiş; yanlızca dernekler ve sendikaların sözkonusu hakları kullanmaları kendi amaçlarıyla sınırlı tutulmuştur. Böylece dernekler ve sendikalar kendi konu ve amaçları dışında, toplantı veya gösteri yürüyüşü düzenlemeyecekler yahut kendi konu ve amaçları dışında bir toplantı veya gösteri yürüyüşüne katılamayacaklardır. Dördüncü fıkra hükmü, dernek ve sendika faaliyetlerini seçilen amaç sınırları içinde tutma arzusunu başka bir ifadesini teşkil etmektedir.
Millî Güvenlik Konseyi Anayasa Komisyonu Değişiklik Gerekçesi
Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına ilişkin bu maddeye özel
sınırlama sebepleri getirilerek şehir düzeninin bozulmasını önlemek amacıyla yetkili idarî merciin gösteri yürüyüşünün yapılacağı yer ve güzergâhı tespit edebileceği şeklinde maddeye yeni bir fıkra eklenmiş, ayrıca eklenen dördüncü fıkra ile belirtilen durumlarda belirli bir toplantı ve gösteri yürüyüşünün yasaklanabileceği hükmü getirilmiştir. Aynı fıkrada, gösterilen sebeplere dayalı olarak bir il’e bağlı ilçelerde kanunun öngördüğü hallerde ve yine kanunun üç ayı geçmemek koşuluyla tespit edeceği sürede bütün toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin yasaklanabileceği belirtilmiştir.
3/10/2001 Tarihli ve 4709 Sayılı Kanun’la Yapılan Değişiklik