Tokar Hukuk Danışmanlık

Diyetisyenler, beslenme ve diyet konularında uzmanlaşmış sağlık profesyonelleridir. Diyetisyenler genellikle bireylerin sağlıklı yaşam tarzları ve özel sağlık koşulları için beslenme planları oluştururlar. Ancak, herhangi bir sağlık profesyoneli gibi, diyetisyenler de tıbbi hatalar yapabilir ve bu hatalar tıbbi ihmaller olarak kabul edilebilir. Bir davranışın tıbbi ihmal olarak sıfatlandırılması, diyetisyeni hukuki bazı sonuçlarla karşı karşıya bırakabilir.

Diyetisyen Kimdir?

Diyetisyenliğin tanımı, Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’nde tanımlanmıştır. Madde 124’teki tanıma göre diyetisyen, “Sağlıkla ilgili herhangi bir yüksek öğretim kurumunun beslenme ve diyetetik eğitim-öğretim proğramını tamamlıyarak lisans derecesi ve diyetisyen ünvanı kazanmış kişidir.” 

Ayrıca diyetisyenlik, Türk Standartları Enstitüsü tarafından da tanımlanmıştır. TS 13114 koduyla Nisan 2004 tarihinde yayımlanan standarda göre diyetisyenlik; büyüme, gelişme ve ömür boyu tüm bireylerin sağlığının korunması, geliştirilmesi, yaşam kalitesinin arttırılması için beslenme biliminin ilkeleri doğrultusunda bireysel ve toplu beslenmenin plân ve programlarını düzenleyen; besin ögesi, besin ve beslenmeden kaynaklanan sağlık sorunlarını araştıran, değerlendiren, çözüm yolları bulan; var olan besin kaynaklarının ekonomi ve sağlık kurallarına uygun olarak kullanılmasını sağlayan, besin denetimini yapan, bu konularda fizyolojik, psikolojik ve sosyolojik olarak sağlıklı yaşam biçimlerinin benimsenmesi amacıyla bireyi ve toplumu bilgilendiren, bilinçlendiren, doğuştan ve sonradan oluşan hastalıklar ve diğer özel durumlarda tıbbî ve cerrahî tedavilere uygun, doğal ve tedavi edici besinlerin bileşimlerine göre diyet programı plânlayan, eğitim veren, eğitim programlarını plânlayan, uygulatan ve izleyen sağlık meslek alanıdır.”

Beslenme ve Diyet Uzmanı Kimdir?

Yine aynı standarda göre diyetisyen diplomasını aldıktan sonra besin, beslenme ve diyetetik alanında bilim uzmanlığı/doktora almış kişi beslenme ve diyet uzmanıdır.

Diyetisyenin Yetki ve Sorumlulukları Nelerdir?

Yine Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’nde diyetisyenliğin tanımıyla beraber görev ve sorumlulukları düzenlenmiştir. Madde incelendiğinde diyetisyenin görev ve sorumlulukları şu şekilde derlenebilecektir:

1. 1. 1. Yemek besin değerlerinin yeterli ve dengeli olmasını sağlar.
      2. Mutfak, yemekhane ve ambar gibi hizmetlerin düzenini sağlamak, ambar stokunun düzenli ve usule uygun olup olmadığını denetler.
      3. Personel ve özel yemek gereksinimi olmayan hastalar için komite ile birlikte mevsimlik yemek listesi hazırlar.
      4. Beslenme ile ilgili maddelerin alımına dair şartnamelerin hazırlanmasında katkıda bulunur.
      5. İstihkak cetvellerine göre tüketim maddeleri günlük tabelalarını hazırlar.
      6. Besin maddelerinin hijyen standartlarına uygun bir şekilde hazırlanmasını sağlar.
      7. Yemek tarifelerini standartlaştırır; günlük düzenlemelerde bulunur.
      8. Mutfak personelinin seçimine katkı sağlar.
      9. Yemeklerin sıcak, temiz servis edilmesi için gerekli önlemleri alır.
      10. Beslenme ile ilgili fiyat ve maliyeti kontrollerini, kayıtlarını gerçekleştirir.
      11. Özel diyet alan personellerin listesini hazırlar.
      12. Mutfak personelinin hizmet içi eğitim programının yapılmasına katkı sağlar.
      13. Hastaların tercihlerini ve hastane olanaklarını dikkate alarak gıda ve rejim planlaması yapar.
      14. Rejim yemeği tepsisini dağıtım gerçekleştirmeden önce kontrol eder ve gerekli tedbirleri alır.
      15. Hastaların diyet ve normal yemeklere karşı tepkilerini, hastalarla iletişime geçerek kontrol eder.
      16. Kurumdan çıkan hastanın evde uygulaması için gereken direktifleri verir, hastayı rejim konusunda eğitir.

 

Diyetisyenlerin Tıbbi İhmal Olarak Değerlendirilebilecek Hataları

1. 1. Hızlı Zayıflama Diyetleri Önermek: Hızlı kilo verme amaçlayan aşırı düşük kalorili veya dengesiz beslenme planlarını önermek tıbbi ihmal olarak değerlendirilebilir. Bu tür diyetler uzun vadeli sağlık sorunlarına neden olabilir.
   2. Uygun Olmayan Beslenme Planları: Bir diyetisyenin, bireyin sağlık durumuna veya beslenme ihtiyaçlarına uygun olmayan bir beslenme planı önermesi tıbbi ihmal olarak kabul edilebilir. Örneğin, bir kişinin diyabeti varsa ve diyabet yönetimi için uygun olmayan bir beslenme planı önerilirse, bu ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
   3. Hatalı Besin Etkileşimleri: Bazı ilaçlarla belirli besinler veya takviyeler arasında etkileşimler olabilir. Diyette bu etkileşimleri göz ardı etmek veya danışanlarına bu konuda uyarmamak tıbbi ihmal sayılabilir.
   4. Hastanın Özel İhtiyaçlarını Göz Ardı Etme: Diyetteki özel ihtiyaçları olan bireyleri gerektiği gibi değerlendirmemek veya bunları dikkate almadan beslenme planı oluşturmak tıbbi ihmal olarak kabul edilebilir. Örneğin, hamilelik, emzirme veya kronik sağlık sorunları gibi durumlar özel beslenme gereksinimleri doğurabilir. Böbrek hastalığı olan bir kişiye yüksek proteinli bir beslenme planı önermek böbrek fonksiyonlarını olumsuz etkileyebilir.
   5. Besin Alerjilerini ve İntoleranslarını İhmal Etmek: Danışanın besin alerjileri veya intoleransları olduğunda, bu durumları göz ardı etmek veya yanlış besinleri önermek ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Örneğin, laktoz intoleransı olan bir kişiye süt ürünlerini içeren bir diyet programı önermek rahatsızlığını artırabilir.
   6. Yetersiz İzleme ve Takip: Diyetteki ilerlemeyi takip etmemek veya beslenme planının etkilerini izlememek de tıbbi ihmal olarak kabul edilebilir. Danışanın sağlık durumunu ve beslenme planının etkisini düzenli olarak değerlendirmemek, olumsuz sonuçlara yol açabilir.
   7. Bilgi Eksikliği veya Güncellememe: Diyette güncel bilgilere sahip olmamak veya yeni araştırmaları takip etmemek tıbbi ihmal olarak kabul edilebilir. Beslenme konusundaki bilgi eksikliği veya eski yöntemleri kullanmaya devam etmek, danışanlara zarar verebilir.
   8. Profesyonel Sınırları Aşma: Diyetisyenler, tıbbi teşhis koyma yetkisine sahip değildir. Bu nedenle, tanı koymaya çalışmak veya tedavi etme yetkisi olmayan sağlık sorunlarını yönetmeye çalışmak tıbbi ihmal sayılabilir.
   9. Profesyonel Etik ve Gizlilik İhlali: Diyetisyenlerin danışanlarının özel sağlık bilgilerini paylaşması veya profesyonel etik kurallarına uymaması tıbbi ihmal olarak değerlendirilebilir.
   10. Danışanın İsteklerini ve Gereksinimlerini Dikkate Almamak: Danışanın yaşam tarzını, kültürel ve dini inançlarını veya kişisel tercihlerini dikkate almadan beslenme planları önermek tıbbi ihmal olabilir.

Diyetisyen-Danışan İlişkisinde Tıbbi İhmali Azaltmak için Dikkat Edilmesi Gerekenler

Diyetisyenler tarafından gerçekleştirilecek tıbbi ihmallerin azaltılması için danışanların şu hususlara dikkat etmesi gerekmektedir:

• • Diyetisyeninizin lisanslı ve deneyimli olduğundan emin olun.
  • Diyetisyeninize tüm tıbbi geçmişinizi açıklayın.
  • Diyetisyeninizin size verdiği diyet planını dikkatlice uygulayın.
  • Diyetisyeninizin size verdiği tıbbi tavsiyeleri takip edin.
  • Diyetisyeninizle düzenli olarak kontrollerinizi yaptırın.

Tıbbi ihmaller, hastalara zarar verme potansiyeli taşıdığı için ciddi sonuçlara yol açabilir. Diyetisyenlerin, profesyonel etik ve standartlara uygun davranışlar sergileyerek, danışanların sağlığını en üst düzeyde koruma sorumluluğu bulunmaktadır.

Diyetisyenin Malpraktis Gerçekleştirmesi Halinde Karşılaşacağı Hukuki Sonuçlar

Tıbbi ihmal nedeniyle zarar gören kişiler, diyetisyen aleyhine tazminat talepleri veya hukuki davalar açabilirler. Mahkemede, mağdurun zararını kanıtlamak ve tıbbi ihmalin gerçekleştiğini göstermek gerekecektir. Ölüm meydana geldiği hallerde destekten yoksun kalma tazminatı, defin masrafları; ölüm meydana gelmemişse tedavi giderleri, çalışmamaktan doğan zararlar talep edilebilecektir. Ayrıca manevi tazminat da gündeme gelebilir. Bunun yanında yargılama ücreti, karşı taraf vekalet ücreti ve diyetisyenin kendi avukatlık masrafları da malpraktis gerçekleştiren diyetisyene yüklenecektir.